Ιδιαίτερη αίσθηση μου έκανε η δήλωση του πρωθυπουργού στο συνέδριο της ΝΔ, για το ότι η επόμενη περίοδος θα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την χώρα μας, λόγω της έλευσης της τεχνητής Νοημοσύνης.
Σκεφτόμουν λοιπόν, αν θα μπορούσαν συστήματα AI να ανακόψουν φαινόμενα αναξιοκρατίας, τα
γνωστά ρουσφέτια και όλα όσα έχουν στιγματίσει κατά καιρούς όλο το πολιτικό μας σύστημα.Μάλιστα σκέφτομαι ότι υπάρχουν πολιτικοί που και τώρα θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από ένα σύστημα ΑΙ. Μερικοί εξ αυτών ίσως και από προηγούμενες εκδόσεις του. Το ξέρω. Ντρέπομαι που το λέω.
Διεθνώς πολλά παραδείγματα έχουν καταγραφεί για την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον πολιτική.
Παραθέτω μερικά εξ αυτών:
1. AI Steve — Ηνωμένο Βασίλειο, 2024
Στις βρετανικές εκλογές του 2024 εμφανίστηκε ο AI Steve, ένα AI avatar του επιχειρηματία Steve Endacott, ως ανεξάρτητη υποψηφιότητα στο Brighton Pavilion. Η ιδέα ήταν ότι οι πολίτες θα συνομιλούσαν με το AI, θα διατύπωναν προτάσεις και ανησυχίες, και ο ανθρώπινος εκπρόσωπος θα ψήφιζε στο Κοινοβούλιο σύμφωνα με αυτή τη συλλογική «ψηφιακή βούληση».
Το αποτέλεσμα ήταν μάλλον αποθαρρυντικό: ο AI Steve έλαβε 179 ψήφους, δηλαδή 0,3%, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα του βρετανικού Κοινοβουλίου.
2. VIC — Cheyenne, Wyoming, ΗΠΑ, 2024
Στο Cheyenne του Wyoming, ο Victor Miller κατέβηκε για δήμαρχος με την υπόσχεση ότι θα άφηνε ένα AI bot, το VIC — Virtual Integrated Citizen, να λαμβάνει ουσιαστικά τις αποφάσεις για την πόλη. Ο Miller θα λειτουργούσε ως νομικά αναγκαία ανθρώπινη διεπαφή, επειδή η νομοθεσία δεν επέτρεπε σε AI να είναι αυτοτελώς υποψήφιο.
Η περίπτωση αυτή είναι από τις πιο καθαρές προσπάθειες «αντικατάστασης» πολιτικού ρόλου από AI. Όμως απέτυχε εκλογικά: ο Miller και το bot του έλαβαν τελικά 327 ψήφους σε σύνολο 11.036.
3. SAM — Νέα Ζηλανδία, 2017
Το SAM, ή Semantic Analysis Machine, παρουσιάστηκε στη Νέα Ζηλανδία ως «virtual politician». Δεν ήταν ακριβώς υποψήφιος με πλήρη εκλογική υπόσταση, αλλά ένα πείραμα πολιτικής εκπροσώπησης. Ο στόχος του ήταν να συνομιλεί με πολίτες, να συλλέγει απόψεις και να διαμορφώνει πολιτικές θέσεις που αντανακλούν τη μεταβαλλόμενη κοινή γνώμη. Σύμφωνα με την παρουσίαση στο ψηφιακό κυβερνητικό οικοσύστημα της Νέας Ζηλανδίας, το SAM σχεδιάστηκε για να «μιλά σαν άνθρωπος», να εκπροσωπεί τις απόψεις του κοινού και να απαντά σε ερωτήματα πολιτικής.
Εδώ δεν έχουμε αντικατάσταση πολιτικού, αλλά μια πρώιμη ιδέα αλγοριθμικής εκπροσώπησης.
4. Michihito Matsuda / AI Mayor — Tama City, Ιαπωνία, 2018
Στην πόλη Tama του Τόκιο, ο Michihito Matsuda συνδέθηκε με μια καμπάνια «AI mayor». Η ιδέα ήταν ότι η AI θα μπορούσε να συλλέγει και να αναλύει αιτήματα πολιτών, να περιορίζει το ανθρώπινο σφάλμα και να διαμορφώνει πιο «ορθολογικές» πολιτικές αποφάσεις. Το εγχείρημα πήρε αρκετή δημοσιότητα, αλλά δεν κέρδισε την εκλογή.
Αυτή η περίπτωση είναι ενδιαφέρουσα επειδή δεν πουλούσε μόνο την AI ως εργαλείο διοίκησης, αλλά ως υπόσχεση για λιγότερο συναισθηματική, λιγότερο πελατειακή και περισσότερο δεδομενοκεντρική πολιτική.
5. The Synthetic Party και Leader Lars — Δανία, 2022
Στη Δανία δημιουργήθηκε το Synthetic Party, με δημόσιο πρόσωπο το AI chatbot Leader Lars. Το εγχείρημα δήλωνε ότι ήθελε να εκπροσωπήσει τους μη ψηφοφόρους και μικρά κόμματα που δεν είχαν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Το Leader Lars βασίστηκε σε λόγο και θέσεις περιθωριακών δανικών κομμάτων από το 1970 και μετά.
Εδώ το ενδιαφέρον δεν είναι τόσο η εκλογική επιτυχία, όσο η πολιτική ιδέα: ένα AI που δεν μιμείται απλώς έναν πολιτικό, αλλά προσπαθεί να συνθέσει πολιτική ταυτότητα από κοινωνικά περιθωριοποιημένες ή μη εκπροσωπούμενες φωνές.
6. Diella — Αλβανία, 2025
Η Αλβανία πήγε ένα βήμα πιο μακριά: ο πρωθυπουργός Edi Rama ανακοίνωσε την Diella, μια AI-generated «υπουργό» με ρόλο στις δημόσιες προμήθειες, με στόχο τη διαφάνεια και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η Diella δεν είναι εκλεγμένη πολιτικός, αλλά παρουσιάστηκε ως εικονικό μέλος του υπουργικού σχήματος και ως μηχανισμός που θα βοηθούσε να γίνουν οι δημόσιοι διαγωνισμοί «100% ελεύθεροι από διαφθορά».
Αυτό είναι πολύ κοντά στο ζήτημα για το ρουσφέτι: όχι AI ως βουλευτής, αλλά AI ως αντι-πελατειακός μηχανισμός σε κρίσιμες δημόσιες αποφάσεις. Βέβαια, υπήρξαν και σοβαρές αντιρρήσεις για τη συνταγματικότητα, τη λογοδοσία και το ποιος τελικά ελέγχει το σύστημα.
7. AI Penguin — Ιαπωνία, 2025
Το 2025, το ιαπωνικό κόμμα Path to Rebirth / Saisei no Michi ανακοίνωσε ότι θα τοποθετήσει ένα σύστημα AI ως ηγετική μορφή μετά την αποχώρηση του ιδρυτή του Shinji Ishimaru, έπειτα από κακά εκλογικά αποτελέσματα. Το AI, γνωστό ως AI Penguin, δεν θα καθόριζε πλήρως την πολιτική γραμμή, αλλά θα αναλάμβανε κυρίως οργανωτικές αποφάσεις, όπως η κατανομή πόρων μέσα στο κόμμα.
Αυτό δείχνει μια άλλη εκδοχή: όχι AI ως εκλεγμένος άρχοντας, αλλά AI ως εσωκομματικός διαχειριστής.
8. Alisa — Ρωσία, 2017
Στη Ρωσία, η Alisa, ψηφιακή βοηθός της Yandex, προτάθηκε από υποστηρικτές ως υποψήφια για τις προεδρικές εκλογές του 2018. Η καμπάνια υποστήριζε ότι η Alisa θα βασιζόταν στη λογική, στους αλγορίθμους και στη δυνατότητα επεξεργασίας εκατομμυρίων απόψεων. Ωστόσο, υπήρχαν προφανή νομικά εμπόδια, όπως η απαίτηση ηλικίας για τους υποψηφίους.
Ήταν περισσότερο πολιτικό-επικοινωνιακό πείραμα παρά πραγματική εκλογική πιθανότητα.
Συμπέρασμα
Μέχρι σήμερα, οι προσπάθειες αυτές δείχνουν τρία μοντέλα:
Πρώτον, AI ως υποψήφιος ή «σκιώδης πολιτικός», όπως ο AI Steve και το VIC.
Δεύτερον, AI ως μηχανισμός συλλογικής εκπροσώπησης, όπως το SAM και το Leader Lars.
Τρίτον, AI ως εργαλείο διοίκησης και ελέγχου, όπως η Diella στην Αλβανία.
Το τρίτο μοντέλο είναι ίσως το πιο σοβαρό θεσμικά. Όχι επειδή αντικαθιστά τη δημοκρατική πολιτική, αλλά επειδή μπορεί να περιορίσει πελατειακές πρακτικές, αυθαιρεσία και αδιαφάνεια υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει ανθρώπινη ευθύνη, δημόσιος έλεγχος, δυνατότητα ένστασης και σαφής λογοδοσία.
Σε μια δημοκρατία όπου οι πολιτικοί συχνά λειτουργούν μέσω ρουσφετιών, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να αντικαταστήσει τον πολιτικό. Πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να περιορίσει την αυθαιρεσία του.
Το ρουσφέτι μετατρέπει το δημόσιο δικαίωμα σε προσωπική χάρη. Μετατρέπει τον πολίτη σε πελάτη και τον πολιτικό σε μεσολαβητή πρόσβασης στο κράτος.
Η σωστή χρήση της AI θα ήταν ακριβώς η αντίστροφη: διαφανή κριτήρια, δημόσιες προτεραιότητες, ψηφιακό ίχνος αποφάσεων, έλεγχος εξαιρέσεων, εντοπισμός ύποπτων μοτίβων εύνοιας και δυνατότητα ένστασης από τον πολίτη.
Όχι ένας αλγόριθμος που αποφασίζει.
Αλλά ένα θεσμικό εργαλείο που κάνει πιο δύσκολο το παρασκήνιο και πιο εύκολη τη λογοδοσία.
Η κακή AI άλλωστε θα αυτοματοποιήσει το ρουσφέτι.
Η καλή AI θα το φωτίσει.
Και ίσως τότε η πολιτική να ξαναγίνει λιγότερο υπόθεση πρόσβασης σε πρόσωπα και περισσότερο υπόθεση δίκαιων κανόνων για όλους.
Τελικά η ΑΙ θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένα επίπεδα. Ως μηχανισμός Διαφάνειας, ως εργαλείο εντοπισμού ανωμαλιών, ως υποδομή ίσης πρόσβασης και ως εργαλείο λογοδοσίας των πολιτικών.
Ίσως αυτό να είχε στο μυαλό του ο πρωθυπουργός με την τοποθέτηση του για την επόμενη περίοδο.
Και μια χιουμοριστική φωτογραφία για να τραβήξουμε αναγνώστες.
Καλημέρα και καλή εβδομάδα.
Ο Νικόλας Καρανικόλας,είναι καθηγητής του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου