Με το βλέμμα στραμμένο στην Εικόνα…Γράφει η Φωτεινή Μουρατίδου*

 

Ειδήσεις και εικόνες της πανδημίας. Επιβεβλημένος ο εγκλεισμός στα του οίκου μας και στραμμένο το βλέμμα μας στην εικόνα της τηλεόρασης  για την ενημέρωσή μας και την εξέλιξη της καθημερινότητάς μας. Άπλετος ο χρόνος με τον έσω κόσμο μας αλλά και των έξω των αντικειμένων πλέον που μας περιβάλλουν. Ψαχούλεμα και περισυλλογή πραγμάτων μαζεμένων από την πάροδο των χρόνων και ακουστική υπόκρουση τις περισσότερες φορές ο ήχος των ειδήσεων. Αυτή τη φορά ο αχός των μέτρων για τις Εκκλησίες και την προστασία των πολιτών. Στρέφω το βλέμμα μου στο εικονοστάσι και αφήνοντας πίσω τις εικόνες του κορωνοιού αλλά κρατώντας τις εικόνες των ορθόδοξων Ναών μας που προβλήθηκαν στα δημοσιεύματα, ξεπηδούν στο νου μου ενθυμήσεις για την εικονογραφία μας ταξιδεύοντας  στο εσωτερικό τους και σκεπτόμενη τους τρεις κύκλους της εικονογραφίας τους που κοσμούν με τον συμβολισμό τους.

Ο πρώτος κύκλος, ο δογματικός, ξεκινά με την είσοδο στον κυρίως Ναό και εικονίζει τον Ιησού που υποδέχεται τους πιστούς, ο Κύριος ως διδάσκαλος. Ευλογεί με το δεξί του χέρι και κρατά το Ευαγγέλιο. Παράσταση που μένει ανεξίτηλη στον κάθε θεατή η απεικόνιση στο ψηφιδωτό της Αγίας Σοφίας του 9ου αιώνα και του Αγίου Λουκά Λειβαδειάς του 11ου αι. Δεύτερο σημείο ο τρούλλος που αναπαριστά τον ουρανό και δεσπόζει ο Παντοκράτωρ με το τριπλό θεολογικό νόημα του Δημιουργού, Σωτήρα και Αδέκαστου Κριτή και γι αυτό εικονογράφηση άλλοτε αυστηρότερη και άλλοτε γλυκύτερη με την περιβολή Αγγέλων και Προφητών, είτε της Θεοτόκου και του Προδρόμου. Στα τέσσερα σημεία, οι τέσσερεις Ευαγγελιστές που υποβαστούν τον τρούλλο και στην κόγχη του Ιερού Βήματος η Θεοτόκος να ενώνει τον τρούλλο-ουρανό με το δάπεδο του Ναού-γη, ως μεσήτρια.  Δεύτερος, ο λειτουργικός κύκλος με παραστάσεις της Θείας Λειτουργίας, η οποία εικονίζεται είτε ως κοινωνία των αγίων Αποστόλων είτε ως λειτουργία των Αγγέλων. Παραστάσεις στην κόγχη του. Οι Ιεράρχες που έγραψαν τα κείμενα της Θείας Λειτουργίας και ακόμη ο πρωτομάρτυρας Στέφανος και οι διάκονοι Ρωμανός, Εύπλος, Πρόχορος, Νικάνωρ, Λαυρέντιος. Η αγία Πρόθεση με την άκρα Ταπείνωση. Τέλος, ο εορταστικός ή ιστορικός κύκλος, παίρνοντας την ονοματοδοσία του από τα θέματα των μεγάλων εορτών του εκκλησιαστικού έτους. Κύκλος που εικονίζεται στις τέσσερις καμάρες του σταυροειδούς βυζαντινού ναού και στους πλάγιους τοίχους. Παραστάσεις από το Δωδεκάορτο, σκηνές από παραβολές ή θαύματα του Ευαγγελίου, εικόνες ολόσωμες Αγίων ανδρών και γυναικών, Οσίων, Μαρτύρων, Ερημιτών. Η εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή της Δευτέρας Παρουσίας ή σκηνές του Ακαθίστου Ύμνου. Σκηνές από τα Εωθινά, τους Αίνους, τις Οικουμενικές Συνόδους.

Ενθυμήσεις λοιπόν από την μακραίωνη παράδοση της πίστης μας που τις συναντούμε στην καθημερινότητά μας και με στραμμένο το βλέμμα μου ταυτόχρονα  στο εικονοστάσι και στην τηλεόραση προσμωνώ την Εικόνα της ελευθερίας μας από αυτή την δισοίωνη πραγματικότητα των ημερών.     

ΚΗ Φωτεινή Μουρατίδου είναι ιστορικός - φιλόλογος, πτυχιούχος του  Δ. Π. Θ