Και λίγα οικονομικά.Γράφει ο Μανώλης Βαλσαμίδης

Για να υπάρξει στράτευμα αξιόμαχο απαιτείται, πέρα από το γενναίο φρόνημα, η ύπαρξη υλικοτεχνικής υποδομής. Μια επανάσταση, όπως η ελληνική, για να τελεσφορήσει χρειάζεται αρετή, χρειάζεται τόλμη, ομοψυχία των αγωνιστών, χρειάζεται υποστήριξη εξωτερική, χρειάζεται χρήμα.
Αλήθεια, ποιοι ήταν οι πόροι, πού βρέθηκαν τα χρήματα κατά τις περιόδους της ελληνικής επανάστασης και πόσα ήταν; Ακόμη, αυτοί
τους οποίους χαρακτηρίζουμε ατάκτους, πώς αντιμετώπιζαν τα απαραίτητα για την επιβίωσή τους και την αγωνιστική τους ετοιμότητα;
Έβαλα πολλά ερωτήματα και είναι φυσικό να μιλήσουμε γενικά και να αναφερθούμε σε κάποια λίγα παραδείγματα.
Η επανάσταση στη Χαλκιδική στηρίχτηκε σε ίδιους πόρους ενός ευπατρίδη από τις Σέρρες, του Εμμανουήλ Παπά. Έδωσε όλη του την περιουσία, μαζί και τη ζωή του για την επανάσταση.
Γυναίκες όπως η Δόμνα Βισβίζη και η Μαντώ Μαυρογένους έδωσαν τα πάντα για στην επανάσταση.
Η Νάουσα ετοιμάστηκε για πολύμηνη πολιορκία με ίδιους πόρους. Άδειασαν τα πουγκιά τους οι ευκατάστατοι της πόλης. Έγιναν στο τέλος ολοκαύτωμα, πιστοί στον όρκο τους. Υπήρξαν και κάποιοι από τους εύπορους με προεξάρχοντα έναν γνωστό για την τσιγκουνιά του πλούσιο, τον Χ"Ίσβο. Και έμεινε παροιμιώδης η απάντησή του στον Ζαφειράκη "εσωσάμι, άρχοντα" (εξαντληθήκαμε)*.
Μετά την καταστροφή της Νάουσας ο Καρατάσσος συγκέντρωσε γύρω του εκατοντάδες πολεμιστές. Τα προβλήματα μύρια. Πώς θα κινηθούν, πώς θα διατραφούν, από πού θα ανεφοδιαστούν, προς ποια κατεύθυνση θα κατευθυνθούν. Και όταν κατέβηκαν κάτω και εντάχθηκαν στον αγώνα για την λευτεριά, ποια ήταν η ανταμοιβή τους και πόσο κρατούσε.
Στο Κομπότι το αξιόμαχο των Μακεδόνων προμάχων του Καρατάσσου και του Γάτσου εντυπωσίασε φίλους και εχθρούς, ξένους και Έλληνες. Ο Καρατάσσος δένεται με φιλία με τον Κανέλλο Δεληγιάννη, ο Γάτσος με τον Γενναίο Κολοκοτρώνη. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ανερχόμενη στρατιωτική δύναμη στον Μοριά, ο Κανέλλος Δεληγιάννης άρχοντας με ρίζες και περιουσία. Δεν τα πήγαιναν πολύ καλά οι δυο τους.
Το 1833 υπογράφεται Β.Δ. με αριθμό 9/22-3-1833 "Υπερ εξετάσεως και ατομικών εκδουλεύσεων και καταστάσεων των αξιωματικών των διαλυθέντων στρατευμάτων". Με το διάταγμα αυτό καλούνται να αποτιμήσουν την προσφορά τους οι αγωνιστές του '21. Ο Κανέλλος Δεληγιάννης στην αναλυτική αναφορά του μας δίδει τα εξής νούμερα: οι καταστροφές και η ζημία της περιουσίας του στη διάρκεια της επανάστασης αποτιμώνται σε 780.007 γρόσια και τα χρήματα που δαπάνησε για τον αγώνα ήταν 843.630 γρόσια. Στο σύνολο πάνω από 1,5 εκατομμύριο γρόσια**. Από την πλευρά της η Κυβέρνηση την περίοδο μέχρι την Γ΄ Γενική Συνέλευση είχε δαπανήσει 2.138.834 γρόσια. Στις άλλες περιόδους (2η και 3η) τα ποσά είναι πολλαπλάσια με σύνολο 70.116.828 γρόσια***.
Κατά κύριο λόγο, λοιπόν, στο ξεκίνημα της επανάστασης τα χρήματα προέρχονται από προσφορές των πλουσίων εκ των αγωνιστών. Σιγά - σιγά παρεμβαίνει και η Κυβέρνηση ανάλογα με τις προσόδους από την οργάνωση των ελεύθερων περιοχών της. Και όταν οι πρόσοδοι δεν ήταν αρκετές για την κάλυψη των αναγκών, οι κυβερνώντες στράφηκαν προς τον δανεισμό από το εξωτερικό.  
* Ευστ. Στουγιαννάκη, Ιστορία της πόλεως Ναούσης, έκδ. Συλλόγου "Αναστάσιος Μιχαήλ ο Λόγιος", Θεσ/νίκη 1976, σελ. 166.
** Ευτυχία Λιάτα, Οι αναβαθμοί της απομνημόνευσης και οι πολιτικές στρατηγικές μια οικογένειας, "ο Ερανιστής", τόμ. 20, 1995, σελ. 180-181.
*** Ανδρέας Ζ. Μάμουκας, Τα κατά την αναγέννηση της Ελλάδος, Αθήνα 1840, τ. Η΄, σελ. 153, Π. β΄.