ΤΑ ΠΙΣΤΡΟΦΙΑ… Γράφει ο Μανώλης Βαλσαμίδης

Έχω εκκρεμότητες! Μια από αυτές είναι η υπόσχεσή μου να μιλήσω για το τι θα μας επιστραφεί από την έκθεση του Λούβρου. Ελπίζαμε σε ένα πάρε δώσε. Παρασυρθήκαμε από την αισιοδοξία μας. Τους στέλνουμε 1000 κομμάτια με την ελπίδα κατά την επιστροφή τους να μας έρχονταν πίσω και κάποια από τα κλεμμένα Ελληνικά, που βρίσκονται στο μουσείο του Λούβρου. Θα θυμούνται οι φίλοι αναγνώστες, ότι έκανα ειδική μνεία για τα «μαγεμένα» της Θεσσαλονίκης και μάλιστα δημοσιεύσαμε και φωτογραφία τους.Θα έρθουν αντίγραφα, τα οποία θα

τα πληρώσουμε!!! Λειτουργούμε κάπως σαν αποικία. Εξαρτημένοι από τους ξένους. Τα δικά μας δικά τους, τα δικά τους που δεν είναι δικά τους (γιατί απλούστατα είναι δικά μας) πάλι δικά τους.  Δεν θα μπω σε θέματα πολιτικής, στο πόσα και ποια δικαιώματα, (κυρίως το δικαίωμα της αμοιβαιότητας), απεμπολήσαμε και απεμπολούμε. Εξ άλλου, είναι δεδομένο, ότι απέναντι στην εξωστρέφεια (πολύ κομψή λέξη) ακούστηκαν πολλές φωνές και μέσα από την αρχαιολογική υπηρεσία από παλαιότερα. Που τα βρήκαν λοιπόν οι Γάλλοι και τα πήγαν στο Λούβρο και πώς κατοχυρώθηκε η ιδιοκτησία τους είναι πονεμένη ιστορία. Σήμερα θα αναφερθώ στο πώς απέκτησαν 120 κομμάτια της συλλογής ενός Άγγλου ζωγράφου της συνοδείας του Άγγλου Έλγιν οι Γάλλοι. Φανταστική ιστορία! Ο ζωγράφος αυτός πιθανολογείται ότι είναι ο Govanni Batista Lougieri. (Για την πιθανή ταύτιση βλ. Αρχεία Αλή πασά τ. Β΄ σ. 70). Έλγιν, Λουτζέρη, θέλετε, φίλοι αναγνώστες και λίγο Leak;

Παραθέτω επιστολή του Ληκ προς τον Αλή (ορθογραφικά - συντακτικά διορθωμένη).

«Υψηλότατε,

Σας έκανα γνωστό, ότι τον απεσταλμένο του κ. Έλγιν, που ήρθε εδώ, εγώ τον παρακάλεσα να ζωγραφίσει την “πρόοψη” της πόλης των Ιωαννίνων. Δεν με εμποδίσατε και αυτός κοπιάζει εδώ και μέρες για να φέρει σε πέρας αυτό το έργο. Σήμερα, άνθρωπός σας τον εμπόδισε να τελειώσει το έργο του. Η Υψηλότητά σου γνωρίζει πολύ καλά ότι εγώ δεν είμαι κατάσκοπος (καθώς οι Φραντζέζοι μπορούσαν να είναι) αλλά το κάνουμε μόνο από περιέργεια, κι αν νομίζεις ότι αυτό δεν σου προξενεί ζημιά, πρόσταξε να τον αφήσουν να τελειώσει το έργο του.

Αυτά και οι χρόνοι της υψηλότητάς σας να είναι από το θεό με όλα σας τα καταθύμια.

Της υψηλότητάς σας

όλως στους ορισμούς της

W. M.Leak

Ο Αλή επέτρεψε στον Λουτζέρη να συνεχίσει και να ολοκληρώσει το έργο του κατά την επιθυμία του Ληκ. Όμως, υπάρχουν πολλές απορίες. Τι ήθελε ο Λουτζέρη ως απεσταλμένος του Έλγιν στα Γιάννενα; Το απεσταλμένος σημαίνει ότι είχε μια ειδική αποστολή. Και η παρέμβαση του Ληκ, που είναι ομπρέλα, προστασία, αναφέρεται άραγε μόνο στην περίπτωση της «πρόοψης», μιας καλλιτεχνικής και ειδικότερα ζωγραφικής εργασίας;

Πιθανολογείται ότι ο απεσταλμένος του Έλγιν είχε προορισμό να διαπραγματευτεί την επιστροφή (απόδοση) των 120 αγγείων (αρχαιολογικών θησαυρών) τα οποία ο Αλή είχε κατασχέσει στην Αθήνα. Από την παρέμβαση του Έλγιν φαίνεται ότι η συλλογή προορίζονταν να φτάσει, όπως και τα μάρμαρα του Παρθενώνα στο Λονδίνο! Τι ήταν αυτή η συλλογή Έλγιν-Λουτζέρη και σε ποιανού κατοχή βρίσκονταν πλέον;

Πληροφορίες αντλούμε από τον Γ.Δ. Σορόκα, Το κυνήγι των αρχαιολογικών θησαυρών και τον Κυρ. Σιμόπουλο, Ξένοι ταξιδιώτες, (βλ. προλογικά της επιστολής του W.M. Leak στα Αρχεία του Αλή, τ. β΄ σ. 70.

Η ιστορία έχει ως εξής. Η συλλογή των 120 αγγείων, αρχαιολογικών θησαυρών, κατασχέθηκαν στην Αθήνα. Από εκεί, με ευθύνη του Μεχμέτ Εφέντη (Gouerini) μεταφέρθηκαν στη Ραγούσα  (Ντουμπρόβνικ) της Δαλματίας και προσφέρθηκαν με τη μεσολάβηση του Πουκεβίλ ως δώρα από τον Αλή πασά στον Αυτοκράτορα Ναπολέοντα στο Τιλσίτ το 1807.

Έτσι η αρχαιολογική συλλογή των 120 αγγείων άλλαξε πορεία και αντί του Λονδίνου βρέθηκε στο Παρίσι.

Τα συμπεράσματα, φίλοι αναγνώστες, δικά σας.