Φέτος, στα πλαίσια του Ολοκαυτώματος της Νάουσας ο Λαογραφικός Σύλλογος Βλάχων της πόλης μας, ενέταξε και την παρουσίαση ορισμένων ιστορικών γεγονότων, άγνωστων στους περισσότερους από εμάς αλλά ιδιαίτερα σημαντικών για την ελληνική ιστορία. Πρόκειται για την επανάσταση του Κολινδρού και τη θυσία 7 Βλάχων γυναικών από το Σέλι του Βερμίου στα 1878.
Ο Σύλλογος, θεωρώντας τα γεγονότα αυτά, ιστορική συνέχεια των απελευθερωτικών αγώνων της περιοχής μας, κάλεσε τον φιλόλογο και ιστορικό Τάκη Γκαλαϊτση, να παρουσιάσει την εξέλιξη και την έκβασή τους, ο οποίος και τα αφηγήθηκε με τρόπο απλό και ύφος προσιτό. Πολλοί συμπολίτες μας προσήλθαν στην αίθουσα εκδηλώσεων της Εστίας Μουσών και παρακολούθησαν με ενδιαφέρον την ομιλία.
Σύμφωνα λοιπόν με αξιόπιστες πηγές, τις οποίες παρουσίασε ο ομιλητής, πρωταγωνιστές της επανάστασης του Κολινδρού ήταν Βλάχοι του Βερμίου που ξεχειμώνιαζαν με τις οικογένειες και τα κοπάδια τους στα πεδινά της Ημαθίας και της Πιερίας.
Την περίοδο εκείνη είχε ξεσπάσει ρωσοτουρκικός πόλεμος, στον οποίο συμμετείχαν και οι Σέρβοι και οι Βούλγαροι. Διάφορες ελληνικές εταιρείες, πιστές στο όραμα της Μεγάλης ιδέας καθώς και οι κάτοικοι της Ημαθίας και της Πιερίας ζητούσαν από την ελληνική κυβέρνηση να υποστηρίξει εξεγέρσεις και να προβάλλει αιτήματα στις Μεγάλες Δυνάμεις.
Οι Βλάχοι της περιοχής, που πιέζονταν ιδιαίτερα από την οθωμανική κατοχή αλλά και από τις αυθαιρεσίες των τουρκαλβανών Γκέγκηδων, θεώρησαν πως ήταν η κατάλληλη στιγμή να εξεγερθούν. Τα εξαδέλφια Παύλος και Πέτρος Μπαντραλέξη, πλούσιοι και μορφωμένοι νέοι από το Σέλι, σπουδαγμένοι στην Αθήνα και επηρεασμένοι από το αλυτρωτικό πνεύμα της εποχής, κινήθηκαν με ταχύτητα και ευελιξία. Μύησαν στην εξέγερση τον Επίσκοπο Κίτρους Νικόλαο, ζήτησαν βοήθεια από τον έλληνα Πρόξενο στη Θεσσαλονίκη ( με τον οποίο είχαν στενή προσωπική γνωριμία) και ξεσήκωσαν τον πληθυσμό της περιοχής, κυρίως Βλάχους στους οποίους είχαν και μεγάλη επιρροή. Ήρθαν μάλιστα σε επαφή και συνεννόηση με επιφανείς οικονομικούς παράγοντες της Νάουσας με τους οποίους τους συνέδεε η κοινή Βλάχικη καταγωγή τους, για να στηρίξουν με κάθε τρόπο τον αγώνα. Η εξέγερση λοιπόν προετοιμάστηκε και ξέσπασε με πολλές προσδοκίες.
Δυστυχώς όμως, μια πολύ μικρή βοήθεια έφτασε από το ελληνικό κράτος και μάλιστα ιδιαίτερα καθυστερημένα. Από την άλλη, οι Μεγάλες Δυνάμεις, με βάση τα δικά τους συμφέροντα πίεσαν την Ελλάδα ν` αποσύρει κάθε βοήθεια προς τους εξεγερμένους και προέβησαν πολύ γρήγορα σε ρύθμιση της διένεξης της Ρωσίας με την Τουρκία. Έτσι οι επαναστάτες απομονώθηκαν αβοήθητοι και έμειναν στο έλεος των άτακτων τουρκικών στρατευμάτων. Εκείνοι, λεηλάτησαν την περιοχή και θανάτωσαν πολλούς κατοίκους.
Επτά Βλάχες γυναίκες έγραψαν τη δική τους σελίδα στην ιστορία των γεγονότων αυτών, βαδίζοντας τον ίδιο δρόμο με τις Ναουσαίες προγόνους τους. Για ν` αποφύγουν την ατίμωση ή την αιχμαλωσία έπεσαν μαζί με τα παιδιά τους σε γκρεμό, κοντά στο μοναστήρι των Αγίων Πάντων, στο χωριό Παλατίτσια.
Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο Παύλος Μπαντραλέξης ανέλαβε προσωπικά την ευθύνη για την εξέγερση έναντι των Οθωμανικών αρχών και κατάφερε έτσι να σταματήσουν τα αντίποινα και να σωθούν πολλοί κάτοικοι. Έτσι έζησε φυγόδικος, στην Αθήνα, μακριά από τους δικούς του και τα πλούτη του με μια πενιχρή σύνταξη του ελληνικού κράτους. Αξίζει να σημειωθεί εδώ πως σπανίζουν στην ιστορία των επαναστάσεων αρχηγοί με τέτοιο ήθος και τέτοια υπεύθυνη συμπεριφορά απέναντι στο λαό που οι ίδιοι ξεσηκώνουν.
Η επανάσταση δεν πέτυχε τους στόχους της. Χρησιμοποιήθηκε και αξιοποιήθηκε όμως διπλωματικά για την προβολή των ελληνικών αιτημάτων στη Συνθήκη του Βερολίνου. Έτσι μαζί με άλλους παράγοντες οδήγησε στη συρρίκνωση της Μεγάλης Βουλγαρίας και στην απόδοση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα το 1881.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας τονίστηκε ακόμη η αδιαμφισβήτητη συμμετοχή των Βλάχων κατοίκων της Νάουσας στην επανάσταση του 1822. Αξιόλογοι Έλληνες και ξένοι ερευνητές, μαρτυρούν την προεπαναστατική παρουσία τους και την επαναστατική τους δράση στην πόλη και στη γύρω περιοχή. Αυτή η παρουσία και η συμμετοχή των Βλάχων στα γεγονότα του 1822 επιβεβαιώνεται και από τον κατάλογο των ονομάτων των σφαγιασθέντων και εξανδραποδισθέντων ανδρών από τα οθωμανικά στρατεύματα κατά το χαλασμό της Νάουσας.
Η σοβαρή και τεκμηριωμένη λοιπόν μελέτη της ιστορίας του τόπου μας καταδεικνύει πως οι Βλάχοι, μαζί με άλλους κατοίκους της περιοχής μας αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν από κοινού για ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη, ως ζωντανό και αναπόσπαστο πληθυσμιακό στοιχείο του τόπου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου