H Νάουσα παρακμάζει τουλάχιστον εδώ και μία δεκαετία. Ας ανασκουμπωθούμε όλοι με μπροστάρη το δήμαρχο Α. Καραμπατζό που έχει και την ευθύνη (διοικεί από το 2003) να σχεδιάσει - μεθοδεύσει - εφαρμόσει απλά και πρακτικά πράγματα που θα οδηγήσουν στην τοπική ανάπτυξη.
Υπάρχουσα κατάσταση
Οι δήμαρχοι της Νάουσας από το 1964 και μετά μέχρι περίπου το 2002 ευτύχησαν να διοικούν ένα δήμο στον οποίο συνεχώς ιδρύονταν εργοστάσια που ζητούσαν εργατικά χέρια. Θυμάμαι πως μόνο η ΤΡΙΚΟΛΑΝ στα μέσα της δεκαετίας του ογδόντα μισθοδοτούσε μέχρι 600 εργαζόμενους. Συνεπώς η
δημιουργία θέσεων εργασίας στην περιοχή στηρίχθηκε σε πρωτοβουλίες και επενδύσεις επιχειρηματιών.Τώρα τα πράγματα άλλαξαν. Τα εργοστάσια στην πλειοψηφία τους έκλεισαν, τα ελάχιστα που έμειναν μάχονται με νύχια και δόντια να κρατηθούν με αβέβαιο αποτέλεσμα. Η νεολαία εγκαταλείπει την περιοχή. Νέος επιχειρηματίας που θέλει να ασχοληθεί με τη μεταποίηση και να προσλάβει 5-6 άτομα δεν υπάρχει πλέον ούτε ένας για δείγμα. Οι αγρότες μας γίνονται όλο και πιο ηλικιωμένοι. Η απαισιοδοξία για οικονομική ανάκαμψη και δημιουργία θέσεων εργασίας κυριαρχούν και το ουσιαστικό στήριγμα της τοπικής κοινωνίας για την ώρα είναι οι χιλιάδες συνταξιούχοι των εργοστασίων.
Το καταφύγιο του δημοσίου
Ζούμε σε ένα χρεοκοπημένο κράτος, όπου το κράτος δανείζεται για να πληρώσει μισθούς και συντάξεις. Αυτό το κράτος προσέλαβε άλλους 116.576 υπαλλήλους στο δημόσιο από το 2002 ως το 2009 («Βήμα» 10 Απρ. 2011) με αποτέλεσμα οι μισθοί και παροχές να πάνε από 9 δισ. στα 19 δισ. ευρώ ετησίως. Ξαφνικά από το 2009, με το φόβο ότι κινδυνεύουν να χάσουν τα κεφάλαιά τους, οι αγορές ουσιαστικά αρνούνται να μας δανείσουν και έτσι σαν κράτος προστρέξαμε στις μόνες πηγές χρηματοδότησης που ήταν πρόθυμες, στο Δ.Ν.Τ. και στην Ε. Ένωση. Άρα το «βυζί του δημοσίου και του δήμου στέρεψε». Ως εκ τούτου ας μην περιμένουμε προσλήψεις, νέα τμήματα πανεπιστημίου, κρατικές σχολές κ.λ.π. Το κράτος έπαψε να λειτουργεί σαν από μηχανής θεός. Μέχρι εδώ ήταν. Άλλωστε τι να περιμένουμε από ένα δημόσιο που εισπράττει 54 δισ. ετησίως (προϋπολογισμός) για να λειτουργήσει μαζί με τους τόκους των χρεών και χωρίς να επιστρέψει ούτε ένα ευρώ από το χρέος του, δανείζεται επιπλέον 36 δισ. το 2009, 22 δισ. το 2010 και θα χρειαστεί τουλάχιστον 17 δισ. το 2011 για να καλύψει τα ελλείμματά του. Τα οποία φυσικά προστίθενται στο χρέος. Δηλ. 75 δισ. σε μία τριετία. Τέλος η Ελλάδα εισάγει από το εξωτερικό 36 δισ. περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες από ό,τι εξάγει. Είναι δυνατόν αυτό να συνεχισθεί; Η δική μας παραγωγή να καλύπτει μόνο το 1/3 των αναγκών μας!
Σε αντίθεση με αυτήν την κατάσταση η Νάουσα και η περιοχή της ήταν για δεκαετίες η ΑΛΛΗ ΕΛΛΑΔΑ με ελάχιστη επιβάρυνση των ταμείων του δημοσίου και τεράστιες εξαγωγές σε κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και φρούτα. Καιρός είναι να ξαναγίνουμε, στους τομείς που εμείς θα επιλέξουμε πάλι, η άλλη Ελλάδα. Οι προοπτικές υπάρχουν, αρκεί να σκεφτούμε, την αντικατάσταση μικρού μέρους των 36 δισ. εισαγωγών.
Παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον
Ο πλανήτης μας κινείται κοινωνικά και οικονομικά απρόβλεπτα. Οι άνθρωποι στην πλειοψηφία τους αισθάνονται την ανάγκη για αλλαγή, χωρίς να είναι ξεκάθαρο προς ποια κατεύθυνση. Πολιτικά και οικονομικά οικοδομήματα δεκαετιών κλονίζονται. Η καταναλωτική κοινωνία με το μοντέλο που λειτούργησε μέχρι σήμερα βασιζόμενη στη συνεχή ανάπτυξη προσεγγίζει τα όριά της, διότι και οι φθηνές πρώτες ύλες και η φθηνή ενέργεια (πετρέλαιο) και η αντοχή του περιβάλλοντός μας τελειώνουν, σιγά - σιγά, ή μάλλον γρήγορα - γρήγορα. Από την άλλη μεριά οι υλικές ανάγκες στην πλειοψηφία των ανθρώπων στις δυτικές κοινωνίες πραγματικές ή εικονικές έχουν σχεδόν κορεσθεί.
Τα σπίτια μας πλέον διαθέτουν ηλεκτρικές επισκευές, έπιπλα, ρούχα και το αυτοκίνητο πλησιάζει από μέσον ελεύθερης μετακίνησης να γίνει μέσον καταπίεσης. Για ποιους πλέον να παράγουν τα εργοστάσια στο δυτικό κόσμο. Ακόμη και οι χωματερές μας γέμισαν και το μοντέλο καταναλώνω ό,τι γουστάρω και μετά το πετάω έχει παρέλθει και πρέπει να μπει σε νέες βάσεις. Τη στιγμή μάλιστα που συνάνθρωποί μας της διπλανής πόρτας στερούνται τα απολύτως αναγκαία.
Η διάθεση των βιομηχανικών μας προϊόντων στο μη αναπτυγμένο κόσμο, επιβάλλοντάς τους τις δικές μας καταναλωτικές συνήθειες ακόμη και αν οι άνθρωποι αυτοί βρεθούν με εισόδημα, δεν θα είναι η καλύτερη λύση για όλο τον πλανήτη και γι' αυτούς. Επιπλέον οι προοπτικές για παγκόσμια ανάπτυξη επιβραδύνονται σήμερα από τα αυξανόμενα επιτόκια, τις ακριβότερες πρώτες ύλες και την αβεβαιότητα λόγω των κλιματικών αλλαγών. Άρα, ας κρατάμε μικρό καλάθι και για εξωχώριους επενδυτές που θα έρθουν να κάνουν μεγάλες επενδύσεις στο Βέρμιον και εμείς θα συνεχίσουμε να είμαστε αραχτοί, αλλά οι επενδυτές θα φροντίσουν, να εισπράττουμε.
Η άλλη προσέγγιση του τρόπου διαβίωσης
Οι κοινωνίες που θα διατηρήσουν την κοινωνική τους συνοχή και πολιτιστική τους φυσιογνωμία, σε αυτό το παγκόσμιο περιβάλλον, ανεξαρτήτως κατά κάποιον τρόπο από τα προβλήματα του κράτους στην επικράτεια του οποίου βρίσκονται, είναι αυτές που με χωρίς περιττές πολυτέλειες και με κριτική σκέψη θα εντοπίζουν έγκαιρα και σωστά τα προβλήματά τους. Διότι πρόβλημα που δεν περιγράφεται και δεν οριοθετείται σωστά, δεν λύνεται.
Σε αυτό το πλαίσιο σημαντική θέση έχει και ο εμπορικός τοπικός πατριωτισμός, χωρίς αυτό να είναι άλλοθι για μονοπωλιακές πρακτικές ομάδων επαγγελματιών της πόλης μας. Εμείς ήμασταν το ζωντανό παράδειγμα των ανωτέρω, διότι επί δεκαετίες ευημερούσαμε έχοντας πάνω από 3.000 βιομ. εργαζόμενους και ανθούσα αγροτική οικονομία όταν η υπόλοιπη ελληνική περιφέρεια ζούσε στο περιθώριο. Τώρα προσαρμοζόμενοι στα νέα δεδομένα, τηρουμένων των αναλογιών μπορούμε να επανέλθουμε εν μέρει, στηριζόμενοι σε μικρές κυρίως οικογενειακές επιχειρήσεις. Αρκεί να μην κλειστούμε στο καβούκι μας και να μην είμαστε εχθρικοί σε ευεργέτες και επενδυτές.
Τομείς που μπορεί ενδεικτικά να στηριχθεί η ανάπτυξη του δήμου Νάουσας:
* Τακτοποιημένη - όμορφη - αρμονική πόλη και κοινότητες
* Ειδικά τοπικά αγροτικά προϊόντα
* Βιομηχανία - βιοτεχνία (να κρατηθούν πάση θυσία οι εν ζωή)
* Τουρισμός (βουνό, ποτάμι, υγείας - ομορφιάς - εκπαιδευτικός, θρησκευτικός, αρχαία κ.λ.π.)
* Κτηνοτροφία
* Εμπόριο
* Εκπαίδευση (με την ίδρυση από φορέα παγκοσμίου κύρους, μη κερδοσκοπικής ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ενημέρωσης γύρω από την ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ, αξιοποιώντας τα επιβλητικά κτίρια των εργοστασίων, Αράπιτσα, σχολή Αριστοτέλους και απευθυνόμενη στην παγκόσμια κοινότητα).
* Ανάδειξη του δήμου μας, τόπου επιλογής πρώτης κατοικίας.
Η επιτυχία του εγχειρήματος της ανάπτυξης είναι ένα παζλ που πρέπει να ταιριάσουν πολλά κομμάτια για να ξεκινήσει και έχει απόλυτη σχέση με τα τρίπτυχα ΣΤΟΧΟΣ - ΤΡΟΠΟΣ - ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ / ΟΛΟΙ ΣΕ ΜΙΑ ΟΜΑΔΑ - ΜΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟ - ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ.
Ο σκελετός ενός αρχικού σχεδίου ανάπτυξης (MASTERPLAN) από το δήμο είναι σαν αρχή απαραίτητος. Μετά η συμμετοχή των δημοτών, μεμονωμένων ή σε ομάδες (σύλλογοι, σχολεία, εκκλησία, ταξί, τύπος, νεολαία κ.λ.π.) για το σχεδιασμό των λεπτομερειών στους συγκεκριμένους άξονες με χρονοδιαγράμματα, πηγές χρηματοδότησης και υπεύθυνους είναι άκρως σημαντική και μόνον έτσι ο σχεδιασμός θα αποκτήσει ΨΥΧΗ.
Γενικά περί ανάκαμψης
Θέλουμε μια Νάουσα για την οποία θα είμαστε και πάλι υπερήφανοι. Αισθητικά - παραγωγικά και με αναβαθμισμένη καθημερινότητα. Δεν πρόκειται να αλλάξει κάτι στα οικονομικά και στην ανεργία της περιοχής μας, ΕΑΝ ΔΕΝ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΠΡΩΤΑ ΕΜΕΙΣ, με οδηγό τη ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΡΧΗ στον τρόπο που σκεπτόμαστε, κινούμαστε, συμπεριφερόμαστε ΙΔΙΩΤΙΚΑ και ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ. Δεν υπάρχουν πλέον μαγικές λύσεις που θα μας τις προσφέρουν άλλοι. Ο χρόνος δουλεύει εναντίον μας. Έχουμε στη διάθεσή μας ΣΗΜΕΡΑ μια ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΕΤΙΑ, με φθίνουσα δυναμική. Διότι τόσο θα κρατήσει μέσο όρο η κρίσιμη μάζα των εργοστασιακών συντάξεων που σήμερα απολαμβάνουν χιλιάδες εργαζόμενοι της περιοχής στηρίζοντας την τοπική οικονομία.
Η βάση να είναι το ΣΥΣΤΗΜΑ ΝΑΟΥΣΑ που έχει αποκρυσταλλωθεί στο DNA μας και πρέπει να το ΕΠΑΝΑΦΕΡΟΥΜΕ ΕΠΑΝΕΡΓΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΜΝΗΜΕΣ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΙΑΣ. Από την παραγωγή μεταξιού, προϊόντων μαλλιού - βαμβακιού - ακρυλικού, φρούτων, κρασιών, ψυγεία, πριονοκορδέλες - τελάρα, εξαγωγές, φιλοξενία κ.λ.π. Είναι δυνατόν, τόσες εμπειρίες, πειθαρχία, οργανωτική σκέψη, δημιουργική υπομονή να έχει εξανεμισθεί χωρίς ίχνη από την ψυχή και το μυαλό μας.
Καθήκον της δημοτικής αρχής είναι να διεγείρει την υποβόσκουσα επιθυμία των Ναουσαίων για νοικοκυροσύνη και αλλαγή. Ένα αξιόπιστο σχέδιο οικονομικής ανασυγκρότησης θα φέρει την απαραίτητη ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ στην επιχειρηματική κοινότητα και στη νεολαία της περιοχής.
Πολλές από τις πρωτοβουλίες στο σχεδιασμό αυτό πρέπει να είναι χαμηλού κόστους, αλλά υψηλής προστιθέμενης αξίας ΑΔΙΑΦΟΡΩΝΤΑΣ για το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ.
Η ανάπτυξη απαιτεί επενδύσεις εκ των οποίων οι σημαντικότερες στην Ελλάδα είναι οι ΑΛΛΑΓΕΣ σε ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΜΕΝΕΣ ΝΟΟΤΡΟΠΙΕΣ με την ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΝΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ, στη δική μας περίπτωση του ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΝΑΟΥΣΑ (ΣΝ).
Πώς θα ξεκινήσουμε;
Η βάση για ο,τιδήποτε ξεκινήσουμε στα πλαίσια του ΣΝ είναι πρώτα από όλα η ΤΑΚΤΟΠΟΙΗΣΗ της ΠΟΛΗΣ (συνθήκες κυκλοφορίας, κατειλημμένα και ανύπαρκτα πεζοδρόμια, ζητιάνοι, αδέσποτα, καταθλιπτικοί χωρίς αισθητική δρόμοι, κάδοι σκουπιδιών, ηχορύπανση, καλώδια και κολόνες της Δ.Ε.Η. σύριζα στα μπαλκόνια, έλλειψη δενδροστοιχιών στους κεντρικούς δρόμους κ.λ.π.).
Η κατάσταση που βιώνουμε στο αστικό σύμπλεγμα της Νάουσας κατά πρώτον δεν συντελεί στη δική μας ψυχική ηρεμία και δεύτερον δεν αποτελεί «βιτρίνα» για την ποιότητα των τοπικών προϊόντων και υπηρεσιών που θέλουμε να προσφέρουμε σήμερα και στο μέλλον. Για την κατάσταση αυτή δεν φτάνει η έλλειψη χρημάτων, γιατί και αυτά κάποτε υπήρχαν και δόθηκαν π.χ. 12 εκατ. ευρώ για ύδρευση - αποχέτευση με πολύ αμφίβολα αποτελέσματα. Και για ανάπλαση Αράπιτσας και δεύτερη είσοδος της πόλης που εκ του αποτελέσματος αποδείχθηκε πως πήγαν στο γάμο του Καραγκιόζη.
Πρέπει να ξαναβρούμε την αυτοεκτίμησή μας. Η τακτοποίηση της πόλης και η καλαισθησία σε ό,τι μας περιβάλλει δεν αποτελεί κάτι ιδιαίτερο αλλά ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ. Το ξεκίνημα ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ στην πόλη θα φέρει ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ και ως γνωστόν ο αισιόδοξος λύνει ευκολότερα τα προβλήματα. Τη στιγμή μάλιστα που ισχύει ότι «ανάπτυξη είναι κλίμα». Σε αυτό το πλαίσιο στο επόμενο δεύτερο άρθρο, τελειώνοντας, θα ασχοληθώ με την ευταξία στη Νάουσα όσον αφορά το αυτοκίνητο, θέλοντας να παρουσιάσω ένα δείγμα καινοτόμου σχεδιασμού.
*Τρύφων Μαρκοβίτης, διπλ. μηχ/γος, διπλ. οικονομολόγος μηχανικός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου