Για τις εναλλακτικές "θεραπείες" και την μεγάλη ζήτηση για αυτές. Γράφει ο παθολόγος της Βέροιας, Δημήτρης Αποστολίδης

Γιατί οι πανάκριβες "εναλλακτικές" θεραπείες συνεχίζουν να έχουν  ζήτηση, ενώ δεν έχουν καμία επιστημονική τεκμηρίωση;

Με αφορμή τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη,

ήρθαν στην μιντιακή επιφάνεια διάφορες "θεραπείες", που είτε δεν έχουν καμία επιστημονική τεκμηρίωση ή χρησιμοποιούνται εκτός ενδείξεων (όπως η πλασμαφαίρεσηη εν προκειμένω). Να ξεκαθαρίσω ότι ασκώ αποκλειστικά την κλασσική ιατρική που έχω διδαχθεί και προσπαθώ να λειτουργώ πάντα βάσει ενδείξεων. 

Γιατί, λοιπόν, γνωρίζουν τέτοια άνθηση αυτές οι "θεραπείες"; Ο πρώτος λόγος είναι η κρίση εμπιστοσύνης στους παραδοσιακούς θεσμούς. Η σύγχρονη ιατρική, παρά τα αδιαμφισβήτητα επιτεύγματά της, λειτουργεί συχνά με όρους γραφειοκρατικούς, απρόσωπους και εξειδικευμένους. Όταν ο ασθενής ή η οικογένειά του αντιμετωπίζουν μια χρόνια, ανίατη ή σοβαρή πάθηση, ο επίσημος ιατρικός λόγος μπορεί να φαντάζει περιοριστικός, ψυχρός ή μοιρολατρικός (προσφέροντας απλώς «διαχείριση» και όχι «ίαση»). Οι εναλλακτικές "θεραπείες" καλύπτουν αυτό το κενό προσφέροντας "αφήγημα" και εξατομικευμένη προσοχή. 

Το επόμενο ερώτημα είναι γιατί, ενώ είναι πανάκριβες, γνωρίζουν τέτοια επιτυχία. Γιατί λειτουργούν ως σύμβολα κοινωνικού status και οικονομικής ισχύος. Το υψηλό κόστος δεν δρα αποτρεπτικά. Αντιθέτως, λειτουργεί ενισχυτικά μέσω του φαινομένου Veblen: όσο πιο ακριβό είναι κάτι, τόσο πιο πολύτιμο, αποκλειστικό και αποτελεσματικό εκλαμβάνεται ασυνείδητα από το κοινό. 

Αφού δεν υπάρχει τεκμηρίωση για θετικά αποτελέσματα, γιατί πολλοί την προτιμούν; Η παθητική αποδοχή μιας κακής πρόγνωσης είναι πολιτισμικά μη αποδεκτή. Η πληρωμή μιας ακριβής θεραπείας μεταφράζεται συμβολικά σε «πράξη αντίστασης» και ηθικό καθήκον του ασθενούς ή των συγγενών του ότι «τα έκαναν όλα». Το να μην δοκιμάσεις μια ακριβή λύση ισοδυναμεί κοινωνικά με ηθική εγκατάλειψη του αγαπημένου προσώπου. Επιπλέον, μια μεμονωμένη, θετική αφήγηση επιτυχίας («ένας γνωστός μου σώθηκε με αυτήν την θεραπεία») αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα στη βιωματική πραγματικότητα του ατόμου από τις απρόσωπες στατιστικές μεγάλων κλινικών μελετών. Θα αναφέρω δύο περιστατικά ασθενών μου με ανίατες ασθένειες (καρκίνος τελικού σταδίου και βαριά κινητική αναπηρία) που οι συγγενείς τους προσέφυγαν σε τέτοιες θεραπείες, όταν τους είπα ότι ιατρικώς δεν μπορεί να γίνει το ο,τιδήποτε. Και οι δύο πέθαναν, αφού ταλαιπωρήθηκαν και ξόδεψαν πολλά χρήματα, λίγο αργότερα. 

Κλείνοντας, η επιστήμη βασίζεται στην αμφιβολία, στην πιθανότητα και στα όρια της γνώσης. Αντίθετα, οι εναλλακτικές πρακτικές προσφέρουν βεβαιότητα και απόλυτο νόημα. Γι' αυτό, δυστυχώς, θα υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν κινούμενες παράλληλα με την κλασσική ιατρική.