Η ενέργεια των υδάτων της Αράπιτσας.Γράφει ο Χρήστος Ζάλιος

Πολλά έχουμε ακούσει τα τελευταία χρόνια για το ποτάμι μας την Αράπιτσα και την ενέργεια που μπορεί να μας δώσει είτε αυτή είναι ηλεκτρική ενέργεια για τη λειτουργία κάποιων εργοστασίων είτε απλώς παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας προς πώληση στη

ΔΕΗ. 

Θα κάνω μια μικρή αναδρομή στο παρελθόν έναν αιώνα πίσω για να δούμε ποιες ήταν οι δυνατότητες του ποταμού στην παραγωγή ενέργειας τη δεκαετία του 1920

όταν οι άνθρωποι σκέφτονταν πραγματικά δημιουργικά και είχαν ως σκοπό να δημιουργήσουν κάτι νέο και πρωτοποριακό και όχι να διαχειριστούν απλώς αυτά που βρήκαν από τους προηγούμενους.

 



 

Οι πληροφορίες περιέχονται σε έκθεση του Επόπτη Βιομηχανίας ΝΙ. ΜΙΚΕΛΗ, με θέμα την εξέταση των σπουδαιότερων βιομηχανικών εγκαταστάσεων της Κεντρικής Μακεδονίας τον Νοέμβριο του 1923. Οι πληροφορίες που υπάρχουν είναι πολλές, όμως θα ήθελα να εστιάσουμε στην ιπποδύναμη που παράγεται για τη λειτουργία εργοστασίων και βιοτεχνιών από τα νερά της Αράπιτσας.

 

Όλα τα εντός της πόλης εργοστάσια αντλούν την κινητήρια δύναμή τους από τους καταρράκτες του ποταμού Αράπιτσα. Τα εργοστάσια αυτά προσκολλημένα γύρω από τον ρου του ποταμού, με σιδερένιους σωλήνες λιγότερο ή περισσότερο κατακόρυφους οδηγούν το νερό που πέφτει με ορμή από 60,70 ή 80 μέτρα στους κινητήριους αυτών υδροστροβίλους.

 

Τα εργοστάσια αυτά είναι :

 

Α Νηματουργεία Βάμβακος

 

1 Γρηγ. Τσίτση και Σια. Έτος ίδρυσης 1921. Κινείται με υδροστρόβιλο 180 ίππων. Διαθέτει δυναμοηλεκτρική μηχανή για τον φωτισμό του εργοστασίου.

2 Γκούτα και Καράτζα. Έτος ίδρυσης 1904. Κινείται με υδροτροχό (πτερωτή) 450 ίππων.

3 Λόγγου και Τουρπάλη. Έτος ίδρυσης 1872. Κινείται με υδροστρόβιλο 350 ίππων και έχει εφεδρικό υδροστρόβιλο 280 ίππων.

4 Μπίλη, Τσίτση και Σια. Έτος ίδρυσης 1890. Κινείται με υδροκίνητη πτερωτή 120 ίππων.

 

Β Εριουργεία

 

1 Λαναρά, Κύρτση και Σια. Έτος ίδρυσης 1922-23. Κινείται με υδροστρόβιλο 400 ίππων. Διαθέτει δυναμοηλεκτρική μηχανή 80 Amperes για τον φωτισμό του εργοστασίου και κάποιων καταστημάτων της πόλης.

 

2 Ανώνυμος Εταιρεία τα "Έρια". Έτος ίδρυσης 1908. Κινείται με υδροστρόβιλο 250 ίππων. Εντός του εργοστασίου υπάρχει ατμολέβητας για την παραγωγή ατμού και κεντρική θέρμανση του εργοστασίου για το χειμώνα.

3 Λαναρά και Πεχλιβάνου. Έτος ίδρυσης 1909. Κινείται με υδροστρόβιλο 24 ίππων.

4 Λαναρά, Γκούτα και Σια. Εργοστάσιο υπό εγκατάσταση. Θα είναι ηλεκτροκίνητο με ρεύμα που θα παίρνει από το εριουργείο Λαναρά, Κύρτση και Σια, δύναμης 165 ίππων.

 

Αλευρόμυλοι (κυλινδρόμυλοι)

 

1 Κ. Ματθαίου. Διαθέτει δύο κυλινδρόμυλους με πτερωτή 40 ίππων.

2 Λόγγου και Τουρπάλη. Διαθέτει δύο κυλινδρόμυλους με πτερωτή 30 ίππων.

 

Κεραμοποιεία 

 

Υδροκίνητο Κεραμοποιείο Πετρίδη, Τουρπάλη. Διαθέτει υδροστρόβιλο 30 ίππων

 

 

Τεράστια εντύπωση προκαλεί το ότι το 1922-23 έχει δημιουργηθεί η Ανώνυμη Εταιρεία Ηλεκτρικός Σιδηρόδρομος Ναούσης. Στα σχέδια της Εταιρείας είναι η εγκατάσταση εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος το οποίο θα χρησιμοποιεί υδραυλική δύναμη 400 ίππων. Το ρεύμα αυτό προορίζεται για τον φωτισμό της Νάουσας και την ηλεκτροκίνηση σιδηροδρόμου, που θα κινείται μεταξύ Ναούσης και Σιδηροδρομικού Σταθμού.

 

Εκτός όλων αυτών μέσα στη Νάουσα λειτουργούν διάφορα μικρά εργοστάσια συνολικά γύρω στα 75, τα οποία είναι  αλευρόμυλοι, σησαμελαιουργεία, υδροτριβές και ριζοκαθαριστήρια τα οποία συνολικά χρησιμοποιούν πάνω από 500 υδραυλικούς ίππους.

 

Το 1923 λοιπόν τα εργοστάσια, οι διάφορες μικρές εγκαταστάσεις της πόλης και το υπό εγκατάσταση εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρισμού παράγουν από τα νερά της Αράπιτσας συνολικά 3.000 ίππους.

 

Οι πρόγονοί μας πριν από έναν αιώνα εκμεταλλεύτηκαν με εντυπωσιακά πρωτοποριακό τρόπο τα νερά της Αράπιτσας. Εμείς στον 21ο αιώνα που υποτίθεται αναζητούμε εναλλακτικούς τρόπους παραγωγής ενέργειας τι κάνουμε;