Νάουσα. Κτισμένη -σύμφωνα με την παράδοση - κάπου στα 1365 από τον Γαζή Εβρενός, ο οποίος προέτρεψε τους κατοίκους της Παλιονιάουστας που ζούσαν πάνω από τις πηγές της Αράπιτσας, να εποικίσουν τη σημερινή πόλη.
Από εκείνα τα χρόνια, μέχρι το 1912 που ...ήρθε το "Ελληνικό" και απελευθερωθήκαμε από τους Οθωμανούς, μετράν κοντά στα 550 χρόνια. Τόσα δυστυχώς χρόνια κατοχής απ'τον τουρκικό ζυγό. Άρα, δεν είναι μόνο 400 τα χρόνια της σκλαβιάς που λέει χοντρικά η ιστορία μας. Είναι πολλά παραπάνω.
Και η Νάουσα, όσο καμία θαρρώ πόλη στην Ελλάδα, δοκίμασε πολλές φορές να ελευθερωθεί από τον ζυγό. Η ιστορία λέει οτι 14 συνολικά φορές επαναστάτησε, αλλά καταπνίγηκε στο αίμα! Από τις σημαντικές εξεγέρσεις ήταν το 1705 με τον Ζήση Καραδήμο και βέβαια, το 1822 με το Μέγιστο Ολοκαύτωμα και τον Χαλασμό της. Αλλά και πάλι ξαναγιεννιέται, εξ' ού και το σύμβολό μας ο "Φοίνικας" που αναγεννάται διαρκώς.Τι θέλω να πω με την εισαγωγή αυτή; Τα κατάλοιπα των Οθωμανών και του ανατολίτικου τρόπου ζωής, συνήθειες, λέξεις, διατροφή και πάρα πολλά ακόμη, έμειναν και ρίζωσαν στον τόπο μας.
Προχθές, σε έναν περίπατο που κάναμε στην πόλη με τον φίλο Τάκη Μπάϊτση, περάσαμε κι από δύο πολύ γνωστούς δρόμους. Είναι δύο πολύ χαρακτηριστικά, μικρά, στενά και παραδοσιακά δρομάκια σε κεντρικές γειτονιές μας. Τα περπατήσαμε και τα δύο ευλαβικά. Σχεδόν πατώντας στις μύτες των ποδιών μας, αναπολώντας στο μεταξύ την παλιά Νάουσα, τις γειτονιές, τα σπίτια και τις παλιές οικογένειες που έμεναν εκεί. Κι ο Τάκης παναθεμά τον, γνωρίζει και θυμάται απείρως πολλά πράγματα. Είναι η ζωντανή ιστορία της Νάουσας. Τα οποία πρέπει επιτέλους να καταγραφούν γιατί σε λίγα χρόνια θα ξεχαστούν τελείως.
Μιλώ λοιπόν για τα δύο "σοκάκια":
α) το ένα είναι στην πάροδο "Σωφρονίου" (από το 4ο Δημοτικό προς την οδό Σωφρονίου, δίπλα στο σπίτι του Βογιατζή ή Μπέη, τώρα Σύλλογος Βλάχων) και
β) το άλλο είναι στην οδό "Αγίου Νικολάου" από την μέσα Υπαπαντή προς τα πάνω (οικία Κούντζουλα κλπ.).
Θαρρώ, πως είναι τα μόνα εναπομείναντα καλντερίμια της Νάουσας. Η ονομασία "καλντερίμι" είναι που λέτε ένα από τα "κατάλοιπα". Πρόκειται για τούρκικη λέξη (kaldirim)= ο μικρός και στενός λιθόστρωτος δρόμος. Εμείς τα λέμε και "σοκάκια". Αλλά κι αυτή είναι επίσης τούρκικη λέξη (Sokak). Αυτά τα μικρά δρομάκια διέσχιζαν ταπεινά προ εκατοντάδων χρόνων τις μικρές κι ανήλιαγες γειτονιές της Νάουσας. Τα περπατούσε κόσμος, αγκομαχούσαν οι γιαγιάδες στις ανηφόρες τους. Τα ζώα ή τα κάρα, στέναζαν όταν είχαν να περάσουν πάνω από τις ακανόνιστες ποταμίσιες κροκάλες. Είπα γειτονιές. Αλλά και πάλι εδώ έχουμε .... τη γλωσσική "επέμβαση" που έμεινε κι αυτή ως κατάλοιπο. Ποιος από εμάς δεν τις λέει και "Μαχαλάδες" Να λοιπόν και πάλι που σκοντάφτουμε σε τούρκικη λέξη: "Mahalle". Και πάει λέγοντας......
Να θυμηθούμε ακόμη, οτι "το καλντερίμι" είναι παντού γνωστή λέξη και μάλιστα έγινε και τραγούδι (π.χ. ο ποιητής μας Μάνος Ελευθερίου έγραφε το 1971: "Στα καλντερίμια συζητούν, ως το πρωί γειτόνοι, μα σκοτεινιάζει ο καιρός και στις καρδιές νυχτώνει....". Και το άλλο (και τα δυό τα τραγούδησε συμπτωματικά ο Δημήτρης Μητροπάνος): "Μες το καλντερίμι, τρέχει ο αραμπάς, με καρδιά συντρίμμι, κλαίει ένας πασάς, κλαίει για τη Φροσύνη, ο Αλή Πασάς...."
Τον καιρό που υπηρέτησα το Δήμο μας, πάντα προσπαθούσα όσο μπορούσα, να διαφυλάττω την τοπική μας παράδοση, την ιστορία και τις συνήθειές μας. Συχνά λοιπόν, επιδιορθώναμε και συντηρούσαμε αυτά τα παλιά καλντερίμια γιατί το χρωστούσαμε στην ιστορία μας. Οι δύο παραδοσιακές μας γειτονιές (Πουλιάνα-Υπαπαντή και Αλώνια -Ανταρτών-Στραβός Πλάτανος), είναι ό,τι καλύτερο διασώζεται από την παλιά πόλη. Αυτήν την όμορφη πόλη μας. Που κάθε της στενάκι, κάθε δρόμος, κάθε γειτονιά, έχει να μας διηγηθεί πολλά και όμορφα πράγματα. Αυτή νομίζω είναι και η ταυτότητά μας. Γιατί η ιστορία δεν χαρίζεται, αλλά καταχτιέται με γνώση, με σεβασμό, με προστασία, με ενότητα του λαού και με πολύ σκληρούς αγώνες. Οι καιροί αλλάζουν, οι εποχές τρέχουν με μεγάλες ταχύτητες και οφείλουμε να τις "διαβάζουμε" πάντα σωστά και ρεαλιστικά.
Για την ιστορία λοιπόν, "ανεβάζω" από τα .....βάθη της τοπικής μας παράδοσης τα δύο αυτά -και μοναδικά σωζόμενα - καλντερίμια. Τα οποία οφείλουμε να διατηρήσουμε αναλλοίωτα ανά τους αιώνες, γιατί είναι αυτά που συνεχίζουν να "αντιστέκονται" σ'έναν άλλο σκληρό .......εχθρό/καταχτητή, το τσιμέντο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου