Και το λαλόπο σ΄ το
γλυκόν, πως παίρ΄ λαρών τα πόνια;Η γλυκιά της η λαλιά δεν παίρνει μόνο τους πόνους. Συνεγείρει διαχρονικά έναν ολόκληρο λαό. Είτε πρόκειται για την Βυζαντινή λύρα των λόγιων της Πόλης, είτε για τη λαϊκή έκφραση της λύρας του Πόντου, της Μικράς Ασίας, της Κρήτης, του Αιγαίου, της Θράκης, της Καλαβρίας.
Αυτά τα οικεία μελωδικά ακούσματα του Ματθαίου Τσαχουρίδη ήταν που ξεσήκωσαν τον κόσμο στην πλατεία Καρατάσιου.
Η ποντιακή λύρα είναι αυτή που ξεχωρίζει. Γιατί μέσα από τη μελωδία της στάζει κι ένα δάκρυ. Για τις χαμένες, τις αλησμόνητες Πατρίδες. Για το άδικο στην ανθρώπινη συμπεριφορά.
Ανείπωτος ο πόνος. Και πως να αντιδράσεις στη βαρβαρότητα...
Ο Γαβριήλ Παπαδόπουλος είναι κατασκευαστής αυτού του θαυμάσιου οργάνου. Όλη η ευγένεια και η ευαισθησία της ψυχής του περνάει στις χορδές της Ποντιακής Λύρας. Για να γλυκάνει το μοιρολόι.
Εκεί στις αρχές της δεκαετίας του ´90 ήμασταν συνεργάτες στην υπηρεσία αυτής της υπέροχης πόλης. Στο Δήμο της Νάουσας. Ο Γαβριήλ υπηρετεί και την παράδοση του λαού μας. Και το κάνει με ξεχωριστή επιτυχία. Έκτος σε παγκόσμιο διαγωνισμό κατασκευαστών ποντιακής λύρας στην Αργυρούπολη Αττικής το 2005. Συμμετείχαν τριάντα τέσσερις κατασκευαστές από Ρωσία, Γερμανία, Τουρκία και, φυσικά, από όλα τα μέρη της Ελλάδας. Ένα συνέδριο υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων. Με διάσημες συμμετοχές. Όπως του κατασκευαστή ακουστικών ξύλων από το Κρασνοντάρ της Ρωσίας Σέργιου Ντιμιτρόφ. Του καθηγητή μουσικής στο Υπουργείο Παιδείας Βαλέριου Ηλιόπουλου. Του κατασκευαστή χορδών Ιβάνοβ Ρέσνικοφ. Ο πατέρας του επίσης κατασκεύαζε χειροποίητες μουσικές χορδές για πολλά μουσικά όργανα. Ακόμη και για τον μεγάλο Ραστραπόβιτς κατασκεύασε τις χορδές των βιολοντσέλων.
Αποφάσισα να επισκεφτώ τον Γαβρίλο στο εργαστήρι του. Στον «συνοικισμό», απέναντι από του «Μάντζαλου». Θυμήθηκα τα παιδικά μου χρόνια. Λίγο πιο πέρα, απέναντι, από την Τρικολαν, ήταν το κέντρο του «Σιαρίφη». Με την στρόγγυλη τσιμέντινη χορευτική πίστα του. Μόλις βράδιαζε, ακουγόταν από το παλιό γραμμόφωνο, το «Θέλω να πεθάνω» με τον Στέλιο Καζαντζίδη και, στην ηλικία των τεσσάρων ετών, άρχιζα τις γυροβολιές στην πίστα με τη συνοδεία των σχολίων των γυναικών της γειτονιάς για τις χορευτικές μου δεινότητες. Μέναμε για ένα διάστημα, λίγο πιο κάτω, σε ένα προσφυγικό της Παπά-Λαζαρίνας, μαζί με τη θεία μου Όλγα Κελεσίδου, αδελφή της μητέρας μου. Στον πάνω όροφο, με την χαρακτηριστική εξωτερική σκάλα των προσφυγικών σπιτιών, καλυμμένη με λαμαρίνα, έμενε ο Γρηγόρης Τσιώμης, ο ηθοποιός, γνωστός σε όλους τους Ναουσαίους. Μαζευόμασταν παιδιά της γειτονιάς και μας μάθαινε να χορεύουμε «Μουσταμπέικο» τραγουδώντας «Απ’ του Παραράντου ως τον Αηλιά».
Ο Γαβριήλ Παπαδόπουλος, εκτός από την ποντιακή λύρα, κατασκευάζει διάφορα ξυλόγλυπτα, αλλά και λαβές από την Ναουσαίικη πάλα, όπως και θηκάρια. Σε μια φωτογραφία μου η σύνθεση περιλαμβάνει μια από τις ποντιακές λύρες που κατασκευάζει ο Γαβρίλος και την πάλα με τα αρχικά Γ.Α.Φ. Γιώργος Αλέξανδρου Φειδάντσης. Είναι ο γαμπρός του. Γνωστός χορευτής-μέλος σε μπουλούκια Μπούλας και Γενίτσαρου, λάτρης της παράδοσης και της Ιστορίας της Νάουσας. Η σύζυγος του Γαβριήλ είναι η Δέσποινα Κουκουλίδου, για πολλά χρόνια υπάλληλος στη δημοτική επιχείρηση στον Άγιο Νικόλαο. Εκτός από την υποδειγματική φιλοξενία της, έφερε και το μαντήλι, δώρο της γιαγιάς της Πόντιας, με τα αρχικά της για να το φωτογραφίσουμε. Οικογένεια που αγαπάει την παράδοση, που σέβεται τις ρίζες του Πόντου.
Όλες οι παραδόσεις ανήκουν σ’ έναν υπέρτατο πολιτισμό. Τον Ελληνικό Πολιτισμό.
Δεν μπορούσε να λείπει από τη φωτογραφία και το βιβλίο με τα πρακτικά του 1ου Παγκόσμιου Επιστημονικού Συνεδρίου Κατασκευαστών Ποντιακής Λύρας, η απόδειξη της διάκρισης του Γαβριήλ, με τίτλο «Η Ποντιακή Λύρα στον 21ο αιώνα».
Στην κατασκευή της λύρας ο Γαβριήλ βάζει όλη την ψυχή του. Και δεν διστάζει να δωρίζει σε συλλόγους. Πάνω από εκατό έχει δωρίσει μέχρι σήμερα. Στη γενέτειρά του τον Ροδίτη Κοζάνης, στη Νέα Ζωή, στην Κρύα Βρύση, στη Σκύδρα και, φυσικά, στη Νάουσα, σε πάρα πολλούς Συλλόγους. Στο Δήμο μας δώρισε τη μεγάλη λύρα στη φωτογραφία με το γαλάζιο φόντο. Η παράδοση απαιτεί κόπους και θυσίες, για να μείνει ζωντανή. Να διαδοθεί από γενιά σε γενιά. Να μας κρατήσει όρθιους σαν Έλληνες.
Σχέδιο-φωτογραφίες: Γιώργος Πολάκης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου