Τα Ελγίνεια Μάρμαρα του Παρθενώνα. Γράφει ο Μανώλης Βαλσαμίδης

Παλιά ιστορία, βγήκε στο προσκήνιο με την πρωτοβουλία της Υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη το 1983. Η Μερκούρη ζήτησε επίσημα την επιστροφή των Ελγίνειων μαρμάρων του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο στην Αθήνα.
Στο αίτημα των Αθηνών η Αγγλία απάντησε αρνητικά. Θεωρεί τα Ελγίνεια ιδιοκτησία της, γιατί τα αφαίρεσε από τον Παρθενώνα με άδεια του Σουλτάνου στα 1799 – 1803 και τα κατέχει νόμιμα! Η μεταφορά των μαρμάρων έγινε το 1816, πέντε χρόνια πριν την
Επανάσταση του 1821.

Το επιχείρημα της νόμιμης κατοχής των μαρμάρων δεν ισχύει για πολλούς λόγους, γι’ αυτό και το Μουσείο στήριζε την αδιαλλαξία του και στο επιχείρημα ότι η Ελλάδα δεν διέθετε κατάλληλο Μουσειακό χώρο για την έκθεση των γλυπτών του Παρθενώνα ούτε την απαραίτητη τεχνογνωσία για τη συντήρησή των. Τα μάρμαρα, έλεγαν, οι αδιάλλακτοι Άγγλοι, φυλάγονται και συντηρούνται με ασφάλεια στο Βρετανικό Μουσείο, κατά πώς πρέπει σε μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς.

Παραμύθια. Ο Σκωτσέζος ερευνητής - ιστορικός Ουίλιαμ Σεν Κλερ στο βιβλίο του «Ο λόρδος Έλγιν και τα μάρμαρα στο Βρετανικό Μουσείο» αποκαλύπτει ότι τα μάρμαρα στη διάρκεια συντήρησής τους την περίοδο 1939 – 1940 έχουν υποστεί ανεπανόρθωτες βλάβες, στο Βρετανικό Μουσείο. Χρησιμοποιήθηκαν αιχμηρά εργαλεία και ισχυρές χημικές ουσίες, αποκολλήθηκε η προστατευτική πατίνα των μαρμάρων, τα γλυπτά διαβρώθηκαν και βρέθηκαν εκ νέου έκθετα στη φθορά.

Το Βρετανικό Μουσείο, που για 60 χρόνια όχι μόνο έκρυβε τη ζημιά αλλά και υποκριτικά υποβάθμιζε την υψηλή τεχνογνωσία των Αθηνών, αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι «χρησιμοποιήθηκαν λάθος τεχνικές και οι υπεύθυνοι απολύθηκαν». Έγινε λοιπόν σοβαρή ζημιά, τόση, που επέσυρε την απόλυση των υπευθύνων. Έτσι αποδείχτηκε αίολο και το δεύτερο επιχείρημα των Άγγλων, ότι τα γλυπτά είναι ασφαλή στο Λονδίνο.

Η κοινή γνώμη στο εσωτερικό της Ελλάδος και στο εξωτερικό ευαισθητοποιείται στα χρόνια που κυλούν ολοένα και περισσότερο. Στις 30 Ιανουαρίου του 2007 με πρωτοβουλία που είχε το «Δίκτυο» δυο χιλιάδες παιδιά έζωσαν την Ακρόπολη και ζητούσαν την επιστροφή των μαρμάρων. Η δράση έκανε τον γύρο του κόσμου. Εκτός Ελλάδος η κίνηση για την επιστροφή των μαρμάρων διεθνοποιήθηκε και επώνυμοι διαφόρων εθνοτήτων, όπως ο Άγγλος Γκραν Πινς, πρόεδρος της βρετανικής επιτροπής για τον επαναπατρισμό των Μαρμάρων, με άρθρα τους και πρωτοβουλίες στηρίζουν την επιστροφή των μαρμάρων στην Αθήνα, με πειθώ και επιχειρήματα.

Η πίεση αυτή γιγαντώνεται με την ίδρυση του νέου Μουσείου της Ακροπόλεως στην Αθήνα. Η Αγγλία χάνοντας όλα τα επιχειρήματά της, επανέρχεται στην αρχική της θέση της νόμιμης κατοχής και ζητεί συμμάχους τα Μουσεία του κόσμου. Στο πρόσφατο συνέδριο του Σύδνεϋ (16-17 Νοεμβρίου 2013), που οργανώθηκε από την επιτροπή αγώνα για την επιστροφή των μαρμάρων, ακούστηκαν πολλά θετικά για την υπόθεση, όμως εκδηλώθηκε και κάποια ανησυχία ότι με την επιστροφή θα γίνει μια κακή αρχή. Θα αδειάσουν όλα τα αρχαιολογικά Μουσεία, και οι πλατείες του πολιτισμένου κόσμου, αν πάνε στη θέση τους τα εντός και εκτός Μουσείων κλεμμένα.

Πώς έχει σήμερα το θέμα. Η Αγγλία συζητάει - δέχεται να δανείσει στην Ελλάδα τα μάρμαρα υπό τον όρο να της αναγνωρισθεί η ιδιοκτησία πάνω σ΄ αυτά, πράγμα αδύνατο. Η Ελληνική πλευρά συζητάει - αντιπροτείνει να έρθουν τα μάρμαρα του Παρθενώνα μόνιμα στην Αθήνα και στη θέση τους να δοθούν για έκθεση άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί, αντιπρόταση μαχητή.

Άκρως ενδιαφέρουσα είναι η θέση του Άγγλου Ηθοποιού και συγγραφέα Stephen Fry, όπως εκτίθεται στο βίντεο που μου έστειλε από την Αθήνα παλαιά συνεργάτιδα. Αξίζει τον κόπο να το δείτε, φίλοι αναγνώστες. Εκείνο που μπορώ να πω, και μιλώ με γνώση, είδα τα μάρμαρα στο Βρετανικό Μουσείο, είναι άλλο, φίλοι αναγνώστες, το μουντό Λονδίνο και άλλο η Αθήνα. Τα μάρμαρα μια μέρα θα κοσμούν, καθώς τα πρέπει, το Μουσείο της Ακρόπολης. Το ρεύμα δεν γυρίζει πίσω.
Το βίντεο: http://www.videoman.gr/50980 (Δήμητρα σε ευχαριστούμε).