Διάκοσμος-κόσμος-Ναός. Γράφει ο Μανώλης Βαλσαμίδης

Θεόδωρε, Μου βάζεις τα δύσκολα.

Ο διάκοσμος είναι ένα πολύ ενδιαφέρον κομμάτι στο σύνολο της οικοδόμησης ενός Ναού, μέρος ενός όλου, της ολότητας Ναός. Ο Ναός είναι μια ολότητα και είναι δεκτική ανάλυσης. Το κάθε τι απορρέει από το όλο και αναφέρεται σ’ αυτό. Τα μέρη συνθέτουν και συναποτελούν το όλο.

Ο Ναός ολότητα! Πόσο μεγάλη ολότητα;

 Αν δεχτούμε ότι ο Ναός είναι όλος ο κόσμος  και

όχι μόνο, αλλά είναι και θρόνος του Θεού, τότε θα έλεγα ασύλληπτα μεγάλη. Οι αναλυτές έχουν δουλειά και όσοι καταπιάνονται με το σχεδιασμό και το κτίσιμο ενός Ναού ξέρουν ότι δημιουργούν και ότι το έργο τους είναι ή οφείλει να είναι καλό λίαν εξωτερικά, εσωτερικά, σε όλο το μήκος και πλάτος και σε κάθε γωνιά του, όπως είναι καλός λίαν και ο κόσμος, τό δημιούργημα του Θεού.

 Ο θεατός λοιπόν κόσμος και ο αθέατος, σύμπας, συνυπάρχει στο Ναό, τον μεγαλοπρεπή ή ταπεινό και ο άνθρωπος ως μέρος εκ μέρους, με τη σωματική του παρουσία και την πνευματική του υπόσταση παίρνει τη θέση του στη συνάντηση με το Θείο, κόκκος άμμου, όμως υπόσταση συνθετική της παγκόσμιας αρμονίας και τάξης, παρουσία όντος, ὑπέρ οὗ Χριστός ἀπέθανεν.

 Οι σκέψεις μου είναι απλές, προσδιορίζουν αυτό που βιώνεται από τους απλούς πιστούς στον εκκλησιασμό τους κατά ένα μυστικό τρόπο. Με τη γαλήνη του Ναού, με τη θέα των εικόνων. Ψηλά στον τρούλο ο παντοκράτορας. Με τα ακούσματα. Με τα συμμετοχικά παραγγέλματα, τις ψαλμωδίες, τα ψελλίσματα, με τους απαράμιλλους ύμνους, τις απαγγελίες και τα αναγνώσματα.

Πρόσφατα σε μια εκπομπή «στα άκρα» της Ετ3, σε τιμητική επανάληψη, η δημοσιογράφος απηύθυνε στον μεγάλο δάσκαλο και  εκλεκτό γλωσσολόγο φιλόλογο, τον αείμνηστο Χρήστο Τσολάκη το ερώτημα: Κύριε Τσολάκη, έχετε τη γνώμη ότι οι ύμνοι της Εκκλησίας πρέπει να μεταφραστούν; Απάντηση: Πρώτο πρέπει να σημειώσουμε ότι όσοι εκκλησιάζονται τους καταλαβαίνουν τους ύμνους, ακόμη και οι γιαγιούλες. Έπειτα, οι εκκλησιαστικοί ύμνοι είναι μνημεία του λόγου. Δεν μεταφράζονται. Πώς π.χ. θα μεταφράσετε το «νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καί γῆ καί τά καταχθόνια»;

  Όλα στην Εκκλησία έχουν το λόγο τους. Για τον διάκοσμο που με ρώτησες, στο πλαίσιο αυτών που είπαμε παραπάνω υπάρχει θέση για τον ζωικό διάκοσμο και τον φυτικό, τα γεωμετρικά σχήματα και τα άλλα ποικιλτικά μοτίβα. Όταν έχουμε μια έλαφο σε πηγή, όταν τα πρόβατα ακολουθούν τον ποιμένα ή όταν απεικονίζεται ανάγλυφη.