Το δυστύχημα με την παγκόσμια ελληνική πρωτοτυπία ως προς την ελληνική γλώσσα είναι ότι υπήρξε πολιτική παρέμβαση σε έναν επιστημονικό τομέα και σε ένα επιστημονικό ζήτημα: στην ομιλία της ελληνικής γλώσσας. Κατά τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα η αρχαΐζουσα ταυτίστηκε με τις δεξιές, συντηρητικές δυνάμεις, ενώ η δημοτική-"μαλλιαρή"-"χυδαία" γλώσσα του λαού υιοθετήθηκε από τις αριστερές-προοδευτικές δυνάμεις και πολεμήθηκε τόσο σκληρά, ώστε ως αντίδραση σε αυτή την εξέλιξη οι δημοτικιστές μίσησαν στην κυριολεξία την προγονική αρχαϊκή γλώσσα. Αυτή η ...πρωτότυπη και ιδιαίτερη εξέλιξη αφ'ενός στέρησε από τη δημοτική μας γλώσσα μια επιστημονική καταγραφή, συστηματοποίηση και αποτίμηση και αφ'ετέρου "ενοχοποίησε" την αρχαία ελληνική και "φόρτωσε" τους λάτρεις της με κοσμητικά επίθετα, όπως "εθνικιστής", πράγμα αδιανόητο και ανήκουστο, αφού δε γίνεται να μπαίνουν τέτοιου είδους αξιολογήσεις σε ουδέτερα ζητήματα, όπως αυτό της γλώσσας.
Είναι λοιπόν δυνατόν, όταν διαπραγματευόμαστε ένα επιστημονικό και εξειδικευμένο θέμα, όπως αυτό της ιστορικής ορθογραφίας, να θεωρείται κάποιος εθνικιστής για οποιονδήποτε λόγο; Υπάρχουν ομιλητές άλλων γλωσσών, για τους οποίους η ελληνική και δη η αρχαία, αποτελεί ένα τέλειο εργαλείο. Είναι εθνικιστές; Γιατί να ΜΗΝ είναι εθνικιστής κάποιος που θεωρεί τα mac τέλεια εργαλεία, αλλά να ΕΙΝΑΙ κάποιος εθνικιστής αν θεωρεί τέλειο εργαλείο την αρχαία ελληνική γλώσσα; Και μάλιστα να θέλει να την τιμωρήσει και με απλοποίηση (ευφημισμός κατ'εμέ για τον ουσιαστικό ακρωτηριασμό που προτείνουν).
Όντως η ελληνική έχει την ιδιαιτερότητα των πολλαπλών παράλληλων γραμμάτων για έναν φθόγγο. Όχι χωρίς λόγο. Στην αρχαιότητα υπήρχε σημαντική και ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στην επιλογή του ενός φθόγγου ή του άλλου, όπως πολύ εύστοχα αναφέρει ο συνάδελφος Μπαξεβάνος. Και μάλιστα ένα από τα πιο γοητευτικά ταξίδια που μπορεί να αποτολμήσει κανείς, είναι αυτό της ετυμολογίας: να διαπιστώνεις δηλαδή πως το νόστιμο φαγητό συγγενεύει με το Νόστο του Οδυσσέα. Πως ο λύκειος (= φωτεινός) συγγενεύει με το illustration χαρτί. Πως ο φίλιος υιός έγινε filius στα λατινικά και πως η αλς μαρμαίρουσα (θάλασσα που λαμπυρίζει) έδωσε το mare των λατίνων και από εκεί όλα τα παράγωγα: marine, marinara, mer... Αλλά είναι σημαντικό να υπολογίζουμε ότι η γλώσσα είναι ένας ζωντανός οργανισμός, εξελίξιμος και ανανεούμενος, ο οποίος χρήζει σεβασμού. Βάναυσες παρεμβάσεις, όπως ήταν η καθαρεύουσα, απορρίφθηκαν από την κοινότητα των ομιλητών, γιατί ακριβώς δεν επρόκειτο για μια φυσική εξέλιξη της ίδιας της γλώσσας.
Τα greeklish λοιπόν, είναι μια τέτοια ανεκδιήγητη, βάρβαρη παρέμβαση στη γλώσσα μας, η οποία υποδεικνύεται μόνο από την αμάθεια των εφήβων και από την οκνηρία των ημιμαθών χρηστών του διαδικτύου. Δεν εξυπηρετεί κανέναν και τίποτε ουσιαστικό. Και είναι γελοιωδέστατο να υποστηρίζουμε ότι θα βοηθήσει τους ξένους ομιλητές στην καλύτερη εκμάθηση των ελληνικών...
Οι ξένοι που ενδιαφέρονται να μάθουν την αρχαία ελληνική γλώσσα την θαυμάζουν για τον επιπρόσθετο λόγο ότι έχει αυτή τη θαυμάσια πολυπλοκότητα: τις μεταπτωτικές βαθμίδες που κρύβουν μια μαγική μαθηματική κανονικότητα. Τον ετυμολογικό πλούτο, τις αστείρευτες δυνατότητες της παραγωγής και της σύνθεσης, του κλιτικού συστήματος, των ρηματικών τύπων, του συνόλου του συντακτικού. Όποιος επιθυμεί να μάθει αρχαία ελληνικά, επιθυμεί να δοκιμάσει την πνευματική πρόκληση που αποτελεί η ορθογραφία.
Η ενδεχόμενη απλοποίηση της νέας ελληνικής, ή ακόμη χειρότερα η βάναυση απόφαση καταγραφής της με λατινικούς χαρακτήρες αποτελεί ταυτόχρονη αποκοπή της από το παρελθόν της, μια βίαιη παρέμβαση κατά την οποία "κλέβουν" την εγγονή από τη γιαγιά της.
Ας μην αφήσουμε την οκνηρία να μας στερήσει αυτό το πολύπλοκο και τέλειο εργαλείο που λάτρεψαν ανά τους αιώνες ομιλητές όλων των γλωσσών. Εξάλλου, πάντα ένα περίπλοκο εργαλείο οξύνει το νου και τον κρατά σε εγρήγορση. Γιατί εμείς να απλοποιήσουμε το εργαλείο; Ας οξύνουμε το πνεύμα μας.
Και μια τελευταία σημείωση: η διατήρηση της ιστορικής ορθογραφίας δεν είναι μόνο η ορθή, δίκαια και φυσιολογική εξέλιξη της γλώσσας, είναι και μια αναγκαιότητα σε εποχές επιθετικότητας, πονηρίας και παράλογης προπαγάνδας. Στα τέλη του 19ου αιώνα υπήρξε ένας απίστευτος τύπος, ο διαβόητος Φαλμεράυερ, ο οποίος ούτε λίγο ούτε πολύ υποστήριξε ότι δεν υπάρχει αυτό το πράγμα που λέγεται Έλληνας και ότι ο λαός που υπήρχε τότε ήταν απότοκο σλάβων και αλβανών. Και ενώ κανείς δεν μπορεί να απαρνηθεί την όποια γόνιμη πνευματική ή υλική ανάμειξη που ως ένα βαθμό προκαλεί η γειτνίαση των λαών, οι ακραίοι και ανυπόστατοι ισχυρισμοί του Φαλμεράυερ προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων όχι μόνο στους εγχώριους λογίους, αλλά και στους ευρωπαίους. Αν λοιπόν τότε είχαν επικρατήσει τα greeklish ή έστω κάποια άλλη παρεμβατική απλοποίηση, τι αποδεικτικό όπλο θα είχαν στα χέρια τους οι λόγιοί μας; Και για να έρθω και στη σύγχρονη εποχή, ένα από τα αποδεικτικά στοιχεία εναντίον της γελοίας σκοπιανικής προπαγάνδας είναι και η γλώσσα των αρχαίων ελλήνων μακεδόνων που δεν έχει αλλάξει στο πέρασμα των αιώνων. Με άλλα λόγια, η γλώσσα αποτελεί κομμάτι της ιστορίας μας, της πολιτιστικής μας παράδοσης, της κληρονομιάς μας. Γιατί να το αποτινάξουμε;
Ελευθερία Σιλιγκούνα
Φιλόλογος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου