Το βιβλίο «Μια ζωή συννεφιές και λιακάδες» του Νεοκλή Κουρουζίδη είναι μια ορμητική θύμηση, μια αυτοβιογραφία, μια ιστοριογραφία, μια απαθανάτιση μνημών, ένα ημερολόγιο απομνημονευμάτων.
Είναι όπως όλα μαρτυρούν τα «αποτυπώματα ψυχής» του Πόντιου Νεοκλή Κουρουζίδη από τις Αλησμόνητες Πατρίδες.
Μετά από δυο - τρεις αφορμές άνοιξε επιτέλους η Μνήμη τις «Πύλες» της . Ο Νεοκλής πέρασε ακράτητος εκεί… στην μοναδικά δίκη του βιβλιοθήκη.
Ολόρθος, ατρόμητος, αποφασισμένος, αληθινός.
Ενώπιος ενωπίω.
Τώρα πια θα γράψει και θα λύσει την σιωπή του ….αν… και ποτέ δεν σιώπησε.
Μπήκε στο δύσβατο χθες και αυτά που
διακαώς επιθυμούσε να κοιτάξει κατάματα γιατί τον είχαν πυρπολήσει … τα άγγιξε. Τα μετέφερε άθραυστα, ατόφια, μοναδικά, αγρατζούνιστα. Για τέσσερα χρόνια «από νύχτα σε νύχτα» όπως λέει η περήφανη και αστραφτερή Κυρία Δήμητρα, η σύζυγος του Νεοκλή, έγραφε ασταμάτητα.
Ανεμοστρόβιλος οι μνήμες σφήνωσαν στην σκέψη και κουνούσαν συθέμελα τις αντοχές του. Πλημμύρα μελάνι έχυνε η γραφίδα του. Εικόνες σκληρές, απόμακρες που τις πλησίαζε ήρεμα πια , από τον Ξεριζωμό, την Καταστροφή, την Κατοχή, τον Εμφύλιο, την Χούντα. Φωνές τρόμου, κραυγές μίσους, κεραυνοί θανάτου. Μπήκε σε ένα σκοτεινό, πολυδαίδαλο, ανταριασμένο χθες . Ολόγυρα του και αντίκρυ του μόνο θάνατος, ασταμάτητος αφανισμός, μάνητα ξεριζωμού, άμετρες αδελφοκτονίες. Και αυτός να αναρωτιέται στο εκεί και τότε , αν θα μπορούσε ποτέ, κάποτε, ίσως στο μακρινό αύριο, αν θα αντίκριζε λιακάδα, ουρανό, ξαστεριά. Εκεί …στο βάθος του άγνωστου χρονικού ορίζοντα .
Οι στιγμές μοναδικές, οι ώρες ασάλευτες, δηλητηριασμένα τα παιδικά χρόνια που τα έπινε για να ξεδιψάσει, για να τα τελειώσει. Μα η ζωή σκληρή τον ξανακερνούσε λες και ζητούσε επίμονα την δική του τιμωρία , πεισματικά την καταδίκη του. Έστεκε πάντα εκεί καθώς θυμάται το ένα μετά το άλλο τα γεγονότα όπως τα φωτίζει αχνά το λυχνάρι. Έστεκε αγέρωχος στο ξέφωτο, ψηλόκορμος , ζωντανός, πανέτοιμος. Ένας «Προμηθέας» στην ιστορία της ζωής του χωρίς να το πολυκαταλαβαίνει. Ζούσε με αγωνία και έγραφε με ακρίβεια την κάθε στιγμή του! Αυτός και η μοίρα του που τον έσπρωχνε μπροστά. Ολόγυρα του αμέτρητοι αυτοί που χάθηκαν, αιχμαλωτίστηκαν, κυνηγήθηκαν. Πεσμένα κουφάρια πλάι του, διαπεραστικά βογκητά ετοιμοθάνατων, πληγωμένων, νεκροζώντανων . Όπου και αν έριχνε το βλέμμα του κατατρεγμένοι άνθρωποι, σακάτηδες, σκέλεθρα, σκιές. Ωμότητα ένα γύρο, παγερή απόγνωση παντού και ο χάρος ένας, πανταχού παρόν . Όλα ένας εφιάλτης. Αυτός στο ταξίδι της ζωής του. Η μοίρα τον πήγαινε πάντα μπροστά από την μια βουνοκορφή στην άλλη. Ποτέ πίσω. Τελικά από λουστράκος έγινε αητός. Έγινε φτερωτός Προμηθέας . Πετούσε, πονούσε, πάλευε. Ασταμάτητα κατέγραφε ότι έβλεπε και έφευγε , αφήνοντας πίσω του ένα ίδιο σκηνικό.
Θάνατος…μίσος…πόλεμος… εκδίκηση.
Φρίκη.
Μαύρα χρόνια.
Σκληρά χρόνια.
Αγύριστα….
Τώρα μπροστά στο άδειο χαρτί κρατώντας το μολύβι της Ιστορίας του ολοκλήρωσε με επιτυχία την μεγάλη απόφαση του. Έδωσε εξετάσεις και πήρε ακόμη ένα «Έπαθλο» .
Καταγράφει απλά, παρουσιάζει λιτά, μόνο και μόνο, για να γνωρίσουν τα εγγόνια του, όλοι εμείς δηλαδή, την ιστορία της ζωής του. Οι εποχές που έζησε έφυγαν σαν μια ρουφηξιά κόκκινο, μεθυστικό κρασί. Με τον ίδιο «Πρωταγωνιστή» και όλα τα αλλά πρόσωπα επί σκηνής «Συμπρωταγωνιστές» του. Ξετυλίγοντας το κουβάρι της διήγησης έρχονται στην επιφάνεια εικόνες γεγονότων. Από το πλούσιο αρχείο του ανασύρει πάνω από 350 φωτογραφίες . Μας τις αφιερώνει, τις δωρίζει, τις χαρίζει. Μας κοινωνεί , μας ζωντανεύει , σαν αντί.- δώρο, σαν αποδείξεις μαρτυρίων και μαρτύρων, βασανισμένων και βασανιστών των όσων περί…γράφει. Είναι οι αφοπλιστικές αποδείξεις αθωότητας. Αβίαστα ρωτάμε παρατηρώντας τες αν από το ασπρόμαυρο χτύπημα του χρόνου, αν , είναι αυτός πραγματικά ο Νεοκλής και οι συμπρωταγωνιστές του. Είναι λοιπόν ένα πλούσιο σε ιστορικά γεγονότα με αναφορές σε πάρα πολλά πρόσωπα . Αλλά υπάρχουν και χρήσιμα συμπεράσματα από την αληθινή, λιτή, προσωπική, γραφή του Νεοκλή. Έφυγαν αμέτρητοι σύντροφοι και συντρόφισσες στο κακοτράχαλο διάβα.. Οι μνήμες διαδέχονται η μία την άλλη , οι σκέψεις, οι προεκτάσεις τους . Μετά έρχονται οι θολές εικόνες που γίνονται ξεκάθαρες , οι συγκρίσεις του τότε με το τώρα, η συνείδηση .
Δεν μπορεί να μην έτρεξαν δάκρυα καυτά από τα μάτια του Νεοκλή όταν έφερνε στο σήμερα αυτό το βασανισμένο χθες και το περιέγραφε. Μας το κρύβει. Τώρα πια τα ξαναζούσε όλα, τα περιέγραφε, τα παρουσίαζε. Σκιαγραφούσε ζωντανά πια μια πολυπρόσωπη χρονική παρέλαση. Την ζωή του με τις συννεφιές αλλά και τις λιακάδες της. Το βιβλίο αυτό είναι και αποτελεί το μαρτυρικό, το προσωπικό ταξίδι του Νεοκλή.
Ο ίδιος πιάνοντας χρόνο έπλασε με τα γεγονότα ανθρώπους…παιδιά…. εγγόνια…μνήμες!!!
Αγέρωχος και ανίκητος . Ελεύθερος και ασυμβίβαστος. Πάντοτε…Παρών! Πάντα σεμνός εργάτης στην κοινωνία ο Νεοκλης Κουρουζίδης ζώντας στον Προμηθέα της Βέροιας μετράει ήρεμα πλέον μια απλόχερη σε πόνο και φειδωλή σε χαρά ζωή. Όλα όμως του δόθηκαν με ένα διαφορετικό μέτρο αλλά και με μια θαυμαστή, μοναδική, άγνωστη ισορροπία. Είναι τυχερός.
Αλήθεια πόσοι θα έφτιαχναν λιγότερα λάθη αν ζούσαν την ζωή του Νεοκλή;
Μέσα εκεί στις σελίδες του βιβλίου του θυμάται και αναφέρει τον συμπολίτη, συμμαθητή στο Γυμνάσιο, στο Κατηχητικό, συσπουδαστή και συγκάτοικο του Χαράλαμπο Κατσαβουνίδη. Ο Ερωτόκριτος και η Γαρυφαλλιά οι γονείς του Χαράλαμπου ήρθαν βιαστικά διωγμένοι από την Θράκη , άγνωστοι πρόσφυγες στην Πατρίδα, στην Βέροια!
Νεοκλής και Χαράλαμπος έζησαν μαζί και μοιράστηκαν εμπειρίες στον δεύτερο χρόνο της Ακαδημίας, στην Θεσσαλονίκη.
Ο Χαράλαμπος γεννήθηκε στην Βέροια υπήρξε σεμνός, διακριτικός με λεπτό χιούμορ όπως αναφέρει ο Νεοκλής. Η φτώχια , η πείνα, τα χαρακτηριστικά της εποχής εκείνης αλλά και νεκροί του εχθρού και του αδελφού, σημάδεψαν την γενιά τους. Προσφυγιά, ξενιτιά από την μια αλλά και φόβος, σιωπή , αγώνας επιβίωσης από την άλλη. Αντικομουνισμός και υπερπατριωτισμός. Όλα σε έντονο βαθμό, στα άκρα, στην αναμέτρηση, στην εξόντωση.
Νεοκλής και Χαράλαμπος δέθηκαν από τότε και για όλη τους την ζωή.
Ο Χαράλαμπος Κατσαβουνίδης αναγνώρισε από μικρός ότι ο «μηχανισμός Εξουσίας» είναι σκληρός και ανίκητος. Δεν υπήρξε ευνοούμενος της αλλά και ο ίδιος ποτέ συνειδητός συνοδοιπόρος της. Ποτέ μαζί του η Εξουσία αλλά ούτε και αυτός στην δούλεψη της. Μέσα του είχε μια μόνον έμφυτη ανησυχία. Ήθελε να «μάθει γράμματα». Δημιούργησε με την αδελφή του και μητέρα μου, την Γραμματική, ένα μαγαζάκι με αλάτι , μπαχαρικά και χλωρίνη . Όλα δικής του έμπνευσης. «Η ΕΛΠΙΣ» της επιβίωσης τους δόθηκε και σαν όνομα στο μικρό μαγαζάκι τους. Εκείνα τα δύσκολα χρόνια του «χωροφύλακα» που μύριζε η ανάσα του πείνα έδωσε τον αγώνα του για να κατακτήσει το αύριο του. Το δούλευαν μαζί τα δυο αδέλφια τόσο για να ζήσουν όσο και κυρίως για να σπουδάσει ο μικρός αδελφός Χαράλαμπος. Η αδελφή του τον βοήθησε και τον αγάπησε αποκλειστικά και μοναδικά από ψυχής όλη της την ζωή. Ο Χαράλαμπος , το αδύνατο παιδάκι της προσφυγιάς, της πείνας, του περιθωρίου , ο μη «ευνοούμενος και αρεστός της Εξουσίας », σαν τον φίλο του Νεοκλή, έγινε Δάσκαλος και μετά Δικηγόρος. Ο Νεοκλής τον πήρε δίπλα του για να δουλέψει σαν Δάσκαλος. Ακλούθησε γρήγορα όμως μια άλλη επιλογή. Εργάστηκε για πάντα στον ΟΤΕ, στην Βέροια. Ο Χαράλαμπος υπήρξε άνθρωπος χαμηλών τόνων. Μια πίκρα και ένα άγχος ζωής έμεινε σαν σφραγίδα από τα μαύρα παιδικά χρόνια. Αλλά εκείνο που ξεχείλιζε ήταν η αγάπη, η λαχτάρα , η επιμονή του για τα «Γράμματα». Ο Ερωτόκριτος, ο Ιωάννης και η βαφτισιμιά μου Γαρυφαλλιά, τα τρία παιδιά του Χαράλαμπου και της Ελένης , τιμούν σήμερα με την αξιοσύνη τους το όνειρο του «Πατέρα» τους για μόρφωση, σε Πανεπιστημιακές θέσεις. Υπήρξε ηθικός , δίκαιος, ήρεμος, ακούραστος, αφοσιωμένος στην οικογένεια του όλη του την ζωή σε μια αδιάκοπη πορεία με στόχο την τελείωση μέσα από την μόρφωση και την Παιδεία. Όμως ένα πρωί Κυριακής ο Χαράλαμπος και ενώ ο φίλος του Νεοκλής έγραφε τις σελίδες αυτού του βιβλίου, παρέδωσε στους τέσσερεις Αρχάγγελους την Ψυχή του, αφήνοντας την γαλήνια να πετάξει. Εγειρε το άψυχο σώμα του στην αγκαλιά της μοναδικής του Ελένης.
Ο Νεοκλής Κουρουζίδης αναφέρεται με σεβάσμια λόγια στον φίλο του και είναι όλα όσα αναφέρει αληθινά . Είναι ξεχωριστή η τιμή προς τον Νεοκλή Κουρουζίδη γιατί αποτελεί τον πρώτο Βεροιώτη Συγγραφέα που αναφέρεται στον Χαράλαμπο Κατσαβουνίδη.
Άθελα του ο Νεοκλής με το βιβλίο του σφραγίζει μια εποχή με γραπτές αλήθειες και μοναδικά στοιχεία.
Πιστεύοντας ότι δεν είπε ακόμη τον τελευταίο λόγο θα μας δώσει σε μια επανέκδοση του και άλλες μαρτυρίες από το πλούσιο υλικό της θύμησης του.
Νεοκλή, είναι μεγάλη στιγμή αυτή για την Βέροια. Κρατεί πια ευλαβικά στα σπλάχνα της ένα παιδί της, τον Χαράλαμπο Κατσαβουνίδη. Είναι τυχερή και ευτυχισμένη που έχει εσένα ζωντανό οραματιστή της στον Προμηθέα και αψευδή μάρτυρα της Ιστορίας της.
Ένα μικρό ευχαριστώ στον μεγάλο Δάσκαλο, Νεοκλή Κουρουζίδη.
(grigornick@gmail.com)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου