«Το επ’ εμοί, ενόσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ, δε θα παύσω πάντοτε, ιδίως δε κατά τας πανεκλάμπρους ημέρας ταύτας, να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστό μου, να περιγράφω μετ’ έρωτος την φύση και να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη.»
Τούτη η αυτοβιογραφική πρόταση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, πλημμύρισε το χώρο του Παύλειου Πολιτιστικού Κέντρου, κατά την διάρκεια της εκδήλωσης προς
τιμήν του μεγάλου Σκιαθίτη λογοτέχνη, που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια των ΙΖ Παυλείων την Παρασκευή 17 Ιουνίου στο Παύλειο Πολιτιστικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας. Παρόντες στην εκδήλωση αυτή ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας κ. Παντελεήμων, ο κεντρικός ομιλητής κ. Κεσελόπουλος Ανέστης, καθηγητής του θεολογικού τμήματος του ΑΠΘ, η εκπρόσωπος του δήμου Σκιάθου κ. Αργυρώ Σταμέλου, ο αντιπεριφερειάρχης κ. Καραπαναγιωτίδης καθώς και μεγάλος αριθμός ενδιαφερόμενων ακροατών, που προσπάθησαν για λίγο να μεταφερθούν σε μια άλλη εποχή, στην εποχή της απέριττης, όμορφης και κατανυκτικής προσέγγισης του λατρευτικού γίγνεσθαι από τον κυρ Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Την εκδήλωση και τους ομιλητές παρουσίασε, ο οσιολογιότατος Ιερομόναχος π. Λουκάς Σταμέλος, ο οποίος αναφέρθηκε σε βιογραφικά στοιχεία της ζωής του Παπαδιαμάντη. Στοιχεία που αφορούν την γέννησή του, τις σπουδές του, αλλά και την συγγραφική του παραγωγή που περιλαμβάνει περί τα εκατό διηγήματα.
Ο π. Λουκάς τόνισε πως η Εκκλησία της Ελλάδος αφιέρωσε το 2011 στον Παπαδιαμάντη, σε ένδειξη τιμής, με την ευκαιρία των 100 χρόνων από την κοίμηση του και των 160 από την γέννηση του. Χαρακτηριστικά παρουσίασε την αγαπητική προσέγγιση του λογοτέχνη ως προς τον Θεό, μια στάση που προσπάθησε να μεταδώσει στους αναγνώστες του. Ενώ σκιαθίτης και ο ίδιος δεν παράλειψε να δηλώσει υπερήφανος για την Παπαδιαμάντικη κληρονομιά που κουβαλάει.
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων στον χαιρετισμό του τόνισε:
««Το επ εμοί, ενόσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ, δεν θα παύσω να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστόν μου, να περιγράφω μετ’ έρωτος την φύσιν, και να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη».
Σε αυτή τη φράση συνοψίζει ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης τη ζωή, το έργο, τις μύχιες σκεψεις του και τα σκιρτήματα της ψυχής του.
Σε αυτή τη φράση απεικονίζεται ανάγλυφα μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων, που άφησε το στίγμα της στην ιστορία της νεοαλληνικής λογοτεχνίας και έδωσε μία ξεχωριστή διάσταση στην εξέλιξή της.
Αυτήν την προσωπικότητα, αυτόν το λογοτέχνη, αυτόν τον «άγιο» των ελληνικών γραμμάτων, όπως τον ονόμασαν πολλοί, τιμούμε και εμείς σήμερα, μαζί με όλη την Ελλάδα, μαζί με όλον τον πνευματικό κόσμο, που αποφάσισε, με την ευκαιρία της συμπλρώσεως 100 ετών από τον θανατόν του, να αφιερώσει το έτος 2011 στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.
Γεννημένος στην Σκιάθο από πατέρα έναν ευλαβή ιερέα, που είχε μαγαλώσει μέσα στο πνεύμα των Κολλυβάδων, μέσα στο πνεύμα της Ορθοδόξου Παραδόσεως, συνδέθηκε με την Εκκλησία και αγάπησε τον Χριστό από τα παιδικά του χρόνια.
Οι οδοιπορίες που έκανε από μικρό παιδί με τον ιερέα πατέρα του, αλλά και με τα ξαδέλφια του, ανάμεσά τους και ο άλλος Αλέξανδρος της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, στα χωριά και στα εξωκκλήσια της Σκιάθου, οι λειτουργίες και οι εσπερινοί, η επαφή του με τους απλούς ανθρώπους και τη φύση, διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα του, που δεν άλλαξε και όταν βρεθηκε στην Αθήνα για να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο και να εργαστεί, που δεν άλλαξε κι όταν έγινε γνωστός και διάσημος με τα διηγήματά του, που δημοσιευόταν στα καλύτερα έντυπα της Αθήνας, αλλά και της Κωνσταντινουπόλεως.
Όσες αδυναμίες κι αν προσπάθησαν να ανκαλύψουν ορισμένοι στις πτυχές της ζωής και του έργου του, δεν κατάφεραν να σκιάσουν την εικόνα και την προσφορά του στα ελληνικά γράμματα× δεν κατόρθωσαν να μειώσουν την αξία του και την σημασία του ως ενός από τους πρωτοπόρους της γενιάς του και τους σκαπανείς της νεοελληνικής λογοταχνίας× δεν κατόρθωσαν να αμαυρώσουν την σχέση του με την Εκκλησία, με την πίστη και με την παράδοση του Γένους.
Έτσι η τιμή προς τον μεγάλο λογοτέχνη ,τον ταπεινό άνθρωπο, τον ευσεβή πιστό, του οποίου το έργο αναδίδει, όπως γράφει και ο ίδιος, την αγάπη γιά την πατρίδα, την φύση και την Ορθοδοξία, είναι κοινή και ομόθυμη.
Και η τιμή αυτή, που φέρνει τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη με ποικίλες εκδηλώσεις και πάλι στο επίκεντρο της προσοχής μας, κάνει να ξανακούονται τα λόγια του εξαιρετικά επίκαιρα και διδακτικά γιά όλους μας σε αυτές τις δύσκολες ημέρες: « Το επ εμοί, ενόσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ, δεν θα παύσω να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστόν μου, να περιγράφω μετ’ έρωτος την φύσιν, και να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη».
Στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, λοιπόν, θελήσαμε να αφιερώσουμε κι εμείς την σημερινή εκδήλωση τιμής και μνήμης, με ομιλητή το διακεκριμένο μελετή του έργου του Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. κ. Ανέστη Κεσελόπουλο.
Τον ευχαριστώ θερμά που αποδέχθηκε την πρόσκληση και έτσι έχουμε τη χαρά να τον έχουμε απόψε ανάμεσά μας και να περιμένομε με μεγάλο ενδιαφέρον να ακούσουμε όσα θα μας πει απόψε για τον μεγάλο Σκιαθίτη λογοτέχνη».
Μετά τον χαιρετισμό του Σεβασμιωτάτου ποιμενάρχη μας, στο βήμα ανέβηκε ο κ. Κεσελόπουλος Ανέστης, καθηγητής της θεολογικής σχολής του ΑΠΘ, ο οποίος αφού ευχαρίστησε του φορείς για τη επετειακή αναγνώριση ενός έλληνα που ήθελε να ζει στην αφάνεια, ασχολήθηκε με στοιχεία και σημάδια της ζωής του κυρ Αλέξανδρου, που μαρτυρούν την μοναδικότητα του.
Ασχολήθηκε ο ομιλητής τόσο με την ημέρα γέννησης του λογοτέχνη, την δεύτερη Κυριακή των νηστειών, αλλά και με το γεγονός ότι στη κολυμβήθρα, κατά την βάπτισή του σχηματίστηκε σταυρός με το λάδι, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως δείγμα ευλογίας.
Ο Παπαδιαμάντης προτιμούσε να ζει στην έντιμο πενία, σε ανήλιες κάμαρες και άλλοτε νηστικός. Η ζωή του στρεφόταν γύρω από τον λειτουργικό χρόνο της εκκλησίας και όλα τα γεγονότα στα διηγήματα του καθορίζονται από τις γιορτές του εκκλησιαστικού ημερολογίου. Θεωρεί την εκκλησία ως χώρο υπερβάσεων των θλίψεων και των συμφορών των ανθρώπων, όπως και ο ίδιος ακούμπησε την ζωή του στην εκκλησία. Είκοσι πέντε χρόνια μετά την κοίμηση του, ο Τέλος Άγρας, τόνιζε ότι ξενίζει την νέα γενιά ο λόγος του Παπαδιαμάντη, ως απόμακρος και αταίριαστος. Ο κ Κεσελόπουλος όμως διερωτήθηκε: «σκοντάφτουμε στην γλώσσα του, ή στις λατρευτικές και λειτουργικές εμπειρίες του;; ποιόν ενδιαφέρει το ήθος του Παπαδιαμάντη σήμερα;»
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον τρόπο που τα παιδιά αντιμετώπιζαν την ψαλτική ικανότητα του λογοτέχνη και την χαρά που ο ίδιος λάμβανε από αυτή την αντιμετώπιση. Από τα παιδιά δανείστηκε και τον όρο τα τραγούδια του Θεού, για τους ύμνους της εκκλησίας.
Ειπώθηκαν ακόμη αναφορές για το ιδιαίτερο ατομικό ιδίωμα του Παπαδιαμάντη στην ψαλτική, που δεν ήταν άλλο από το Αγιορείτικο ιδίωμα. Ενώ ο μακαριστός γέροντας π. Φιλόθεος Ζερβάκος, που γνώρισε τον Παπαδιαμάντη τόνιζε πως η υμνωδία του ήταν μεστή ευλάβειας και κατάνυξης, ήταν μια συνομιλία με τον Θεό, ήταν προσευχή και όχι ψαλμωδία.
Ο κ. Βασιλόπουλος επίσης αναφέρθηκε στο ιδιαίτερο ήθος του λογοτέχνη, που όχι μόνο δεν έκανε πικρόχολη κριτική στα έργα των συναδέλφων του, αλλά και δεν ήθελε να ακούει τα λόγια άλλων, που τα θεωρούσε προσβλητικά ή άσχημα.
Χαρακτηρίστηκε ο Παπαδιαμάντης από τον ομιλητή τυπικάρης ικανός όχι μόνο στο αναλόγιο αλλά και στην κονίστρα της ζωής.
Ενώ έκλεισε την παρουσίαση του ο κ. Κεσελόπουλος με την φράση: γεννήθηκε, μεγάλωσε και απέθανε εις τη σκιά του Άθω, στην Σκιάθο, που τόσο αγάπησε.
Στη συνέχεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκε οπτικοακουστικό υλικό από τη ζωή και το έργο του Παπαδιαμάντη, καθώς και έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας της Σκιάθου, που πέρασαν στα νεότερα μέσα από τα κείμενα του λογοτέχνη.
Στο τέλος της εκδήλωσης χαιρετισμό απεύθυνε η εκπρόσωπος του δημάρχου Σκιάθου κ. Αργυρώ Σταμέλου, η οποία δήλωσε συγκινημένη για την εκδήλωση και περήφανη για τις Παπαδιαμάντικες και κολλυβάδικες καταβολές της, ενώ μετέφερε και τις εμπειρίες της παιδικής της ηλικίας, πλημμυρισμένες από τον αντίλαλο της ζωής του Παπαδιαμάντη στο νησί. Διάβασε δε και ένα ποίημα του οποίου οι τελευταίες στροφές ήταν οι εξής:
«…… Κοιμήσου κυρ Αλέξανδρε, γλυκά και αθώα κοιμήσου.
Αγαπημένη μέσα μας ζει πάντα η θύμηση σου.
Κι ευλαβικές σκιαθίτισσες, τα σπίτια τους γιαλό-γιαλό,
Το Μελαχρώ, το Δομικό, το Μαθηνιώ και το Λαλιώ,
Στο αποσπερινό θυμιάτισμα θυμούνται την ψυχή σου.
Κοιμήσου κυρ Αλέξανδρε, γλυκά και αθώα κοιμήσου
Στην αγκαλιά που σ’ άνοιξε το μαγικό νησί σου.
Θεϊκή γαλήνη ας απλωθεί στο μνήμα σου τριγύρω,
Κι ας το χαϊδεύει της στεριάς και του πελάου το μύρο.
Κοιμήσου, κυρ Αλέξανδρε, στους κόσμους των ονείρων….»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου